By Assoc. Prof. Dr. Mehmet Sorar | Published: 31.10.2026

Bel Fıtığı Fizik Tedavi Kaç Seans Sürer?

Bel fıtığı fizik tedavi programının kaç seans süreceği için sabit bir sayı verilemez. Bu yazıda kullanılan kılavuzlarda ve araştırmalarda önerilen bir seans sayısı yok. Planı şikayetinizin şiddeti, muayene bulguları, yapabilecekleriniz, tercihleriniz ve tedaviye yanıtınız şekillendirir. Karar muayenede verilir, yol boyunca da gözden geçirilir.

Neden sabit bir sayı verilemiyor?

Çünkü bir sayıyı destekleyecek kanıt yok. Kuzey Amerika Omurga Derneği'nin (NASS) bel fıtığına özgü 2012 kılavuzu, fizik tedavi veya yapılandırılmış egzersiz programlarının bağımsız bir tedavi olarak kullanılmasının lehinde ya da aleyhinde öneri vermiyor, çünkü kanıtı yetersiz buluyor. Aynı kılavuz, hafif ve orta şiddette belirtilerde "sınırlı bir yapılandırılmış egzersiz programını" seçenek olarak görüyor. Bu da uzman görüşüdür ve kullandığımız bilgilerde bu ifade için bir seans sayısı verilmiyor.

Birleşik Krallık'taki NICE kılavuzu da sayı söylemiyor. Bel ağrısı ve siyatikte (bacağa yayılan sinir ağrısı) grup egzersiz programının düşünülebileceğini belirtiyor, ancak kullandığımız önerilerde program süresi veya seans sayısı geçmiyor.

Araştırmalardaki ziyaret sayılarını öneri gibi okumamak gerekir, çünkü bunlar o çalışmanın tasarımıdır. Clinical Rehabilitation dergisinde 2024'te yayımlanan bir çalışmada, MR ile doğrulanmış bel fıtığına bağlı siyatiği olan 66 hastada, birden çok seanstan oluşan McKenzie temelli sırt egzersizleri ile bir kez verilen öz yönetim danışmanlığı (şikayetini kendisinin yönetmesi için rehberlik) karşılaştırıldı. Ameliyat oranlarında anlamlı fark bulunmadı, uzun vadeli etkiler de eşit çıktı. Yazarlar, hasta sayısının azlığı ve karıştırıcı etkenler nedeniyle sonucun gücünün sınırlı olduğunu belirtiyor. Bu nedenle bu bulgudan ne "az seans yeter" ne de "seans gereksiz" sonucu çıkarılabilir.

Bir başka güçlük doğal seyirdir. AANS'e (Amerikan Nörolojik Cerrahlar Birliği) göre radikülopati (sinir kökü etkilendiğinde ortaya çıkan ağrı, güçsüzlük veya uyuşma) belirtileri zamanla yaklaşık her 10 kişiden 9'unda düzeliyor. Bu yüzden belirli bir seans sayısından sonra gelen düzelmenin seanslardan mı, zamanın etkisinden mi kaynaklandığını ayırt etmek kolay değildir.

Planı neler şekillendirir?

Elimizde süreyi hesaplayan bir formül yok. Aşağıdakiler, kaynakların tedavi seçerken dikkat çektiği başlıklardır.

• Belirtilerin şiddeti: NASS'in egzersiz seçeneği hafif ve orta şiddette belirtiler için geçerli. Daha ağır bir tabloda sorular değişir.
• Sinir bulguları: AANS, bacakta ilerleyen güçsüzlük veya uyuşmayı, ayakta durma ya da yürüme güçlüğünü cerrahi değerlendirme nedenleri arasında sayıyor. Bu durumda önce plan gözden geçirilir.
• İhtiyaçlarınız ve yapabilecekleriniz: NICE, egzersiz türü seçilirken kişinin özel ihtiyaçlarının, tercihlerinin ve yapabileceklerinin dikkate alınmasını istiyor.
• Hedefler: NICE, tedavinin her aşamasında kendi kendinizi yönetmenize yardım edecek bilgi verilmesini, normal etkinliklere ve işe dönüşün desteklenmesini öneriyor.
• Tedaviye yanıt: AANS, ilaç ve fizik tedavinin etkisiz kalmasını da cerrahi değerlendirme nedeni olarak anıyor. Yanıt alınıp alınmadığı bu yüzden izlenmelidir.

Programın içeriğinde kurumlar aynı görüşte mi?

Değil. Amerikan kaynaklı AANS hasta sayfası ile NICE kılavuzunu yan yana koyduğunuzda fark açıkça görülüyor.

NICE bunlara ek olarak korse ve akupunkturu da önermiyor. İçerikte bile görüş ayrılığı varken ortak bir seans sayısı beklemek gerçekçi değildir. Bu yüzden sayıdan çok şu soruların yanıtı işinize yarar:

• Bu programın hedefi ne?
• Hangi yöntemler neden programda yer alıyor?
• Evde ne yapmam bekleniyor?
• Yanıtım ne zaman ve neye bakılarak değerlendirilecek?

TENS ve traksiyon hakkındaki kanıtları ayrı yazılarda bulabilirsiniz. Fizik tedavi, bel fıtığı tedavisi seçeneklerinden yalnızca biridir ve her hastaya uygun olup olmadığı muayeneyle belirlenir.

Hangi durumlarda bir sonraki seansı beklememelisiniz?

Program devam ederken aşağıdaki değişikliklerden biri olursa bir sonraki seansı beklemeyin. AANS bu durumlarda acil değerlendirme öneriyor:

• Bacakta belirgin güçsüzlük
• Genital bölge veya makat çevresinde his kaybı
• İdrarı veya dışkıyı tutamama
• Yakın zamanda geçirilen ciddi enfeksiyon ya da bacak ağrısına eşlik eden ateş
• Ağrıya yol açan bir düşme veya yaralanma

Ağrınız programa rağmen günlük işlerinizi kısıtlamayı sürdürüyorsa bu da hekiminizle konuşulması gereken bir durumdur. Sonraki adımları ameliyatsız tedavi işe yaramadığında neler yapıldığını anlatan yazıda okuyabilirsiniz.

Kaynaklar

• NASS Evidence-Based Clinical Guidelines: Diagnosis and Treatment of Lumbar Disc Herniation with Radiculopathy
• NICE NG59: Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management
• AANS: Herniated Disc
• Clinical Rehabilitation: The McKenzie Method versus guideline-based advice in the treatment of sciatica: 24-month outcomes of a randomised clinical trial