Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 31.10.2026

Bel Fıtığında Kortizon: Ağızdan Alınan İlaç ile İğne Arasındaki Fark

Kortizon, bel fıtığında ağızdan ya da omurgaya iğneyle verilebilir ve iki yolun kanıtı farklıdır. İngiltere'nin NICE kılavuzu ağızdan kortizonu siyatikte önermez, epidural iğneyi ise akut ve şiddetli siyatikte düşünülebilir sayar. Cochrane bu iğnenin etkisini küçük bulur, ABD ilaç kurumu FDA bu kullanımı onaylamamıştır. İlaç seçimi ve bırakma kararı hekimle verilir.

İki yol arasındaki fark nedir?

Kortizon, tıbbi adıyla kortikosteroid, bel fıtığı konuşulurken iki ayrı biçimde gündeme gelir. Siyatik, belden bacağa yayılan sinir ağrısı demektir; akut ise NICE tanımına göre 3 aydan kısa süren dönemdir. Aşağıdaki tablo iki yolu aynı ölçütlerle yan yana koyar:

Ağızdan kortizon neden tartışmalı?

NICE'ın tutumu açık: ağızdan kortikosteroidler siyatik tedavisinde önerilmez, çünkü genel bir yarar kanıtı yoktur ve zarar kanıtı vardır. JAMA'da yayımlanan plasebo kontrollü çalışma ise tabloyu biraz karmaşıklaştırır. Bu çalışmada kısa süreli ağızdan steroid işlevde ılımlı bir düzelme sağlamış, ama ağrıyı azaltmamış, 52. haftadaki ameliyat oranlarını da değiştirmemiştir.

Yani "hiç etkisi yok" demek de "işe yarıyor" demek de bu veriyi eksik anlatır. Soru şudur: ağrıda düzelme görülmeyen bir tedavide işlevdeki ılımlı kazanç, yaklaşık iki kat sık bildirilen yan etkilere değer mi? NICE genel kanıta bakarak bu soruya olumsuz yanıt verir.

Epidural iğnede görüşler neden ayrılıyor?

Burada üç saygın kaynak üç farklı yerde duruyor ve bu ayrılığı çözen bir veri elimizde yok:

• NICE: Lokal anestezik ve steroid içeren epidural iğneyi akut ve şiddetli siyatikte düşünülebilir sayar. Aynı kılavuz, bel ağrısının tedavisinde omurga iğnelerini önermez. Yani ayrım bacağa yayılan siyatik ağrısı ile bel ağrısı arasındadır.
• Cochrane 2020: Etkilerin küçük olduğunu, daha çok kısa vadede görüldüğünü ve hasta ya da hekim açısından klinik olarak önemli sayılmayabileceğini söyler (ortalama fark yüzde 10'un altında). Kullanım için desteğin sınırlı olduğu sonucuna varır.
• ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA): Bu kullanımda etkililik ve güvenliliğin kanıtlanmadığını, kortikosteroidlerin bu amaçla onaylanmadığını belirtir ve ilaç etiketlerine uyarı eklenmesini istemiştir.

FDA'nın tutumu ABD içindir; metin 2014 tarihlidir ve resmi İspanyolca sayfasından okunmuştur. Sonraki FDA işlemleri ve Türkiye'deki ruhsat durumu bu yazıda incelenmedi.

İğnenin size uygun olup olmadığı ağrınızın şiddeti, süresi ve muayene bulgularınızla değerlendirilir; bu karar bel fıtığı tedavisi planının içinde verilir. Uygulamanın kendisi için epidural enjeksiyon yazısına bakabilirsiniz.

Riskleri nelerdir?

• FDA'ya göre kortikosteroidin epidural boşluğa verilmesi nadir durumlarda görme kaybı, inme, felç ve ölüm gibi ciddi olaylara yol açabilir.
• Bu olaylar çok nadirdir ve floroskopi (canlı röntgen görüntüleme) kullanılsın ya da kullanılmasın görülmüştür.
• Birçok vakada olaylar iğneden sonraki dakikalar ile 48 saat arasında başlamış, birçok hasta bu olaylardan sonra iyileşememiştir.
• Cochrane'in saydığı küçük yan etkiler arasında iğne sırasında ya da sonrasında artan ağrı, baş ağrısı, adet düzensizliği, düşük tansiyon, bulantı ve kulak çınlaması vardır. Bunların plaseboya göre sıklığı çok belirsizdir.
• Aynı derlemede, kan sulandırıcı kullanan bir hastada iğneye bağlı karın arkası kanama (retroperitoneal hematom) bildirilmiştir. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız bunu mutlaka hekiminize söyleyin.

Riskler epidural enjeksiyon riskleri yazısında daha ayrıntılı ele alınıyor. Yarar ve riskleri, diğer tedavi seçeneklerinin yarar ve riskleriyle birlikte hekiminizle konuşmanızı FDA da önerir. Ağızdan kortizon kullanıyorsanız ilacı kendi başınıza bırakmayın ya da süresini uzatmayın.

İğneden sonra hangi belirtilerde hemen yardım alın?

FDA, epidural kortizon iğnesinden sonra aşağıdaki olağandışı belirtilerden biri görülürse hemen tıbbi yardım alınmasını ister:

• Görme kaybı ya da görmede değişiklik
• Kollarda ve bacaklarda karıncalanma
• Yüzde, kollarda ya da bacaklarda, bir veya iki tarafta ani güçsüzlük ya da uyuşma
• Baş dönmesi
• Şiddetli baş ağrısı
• Nöbet

Bel fıtığının kendisine bağlı acil durumlar için bel fıtığında acil belirtiler yazısını da okuyun.

Kaynaklar

• NICE NG59: Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management
• Oral steroids for acute radiculopathy due to a herniated lumbar disk: a randomized clinical trial
• Epidural corticosteroid injections for lumbosacral radicular pain
• FDA Drug Safety Communication on rare but serious neurologic problems after epidural corticosteroid injections for pain (official FDA Spanish-language page)