Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 31.10.2026

Bel Fıtığı PRP Tedavisi İşe Yarar mı?

PRP'nin (plateletten zengin plazma) bel fıtığında rutin kullanımını destekleyen güvenilir kanıt yoktur. Eldeki doğrudan veri, epidural PRP ile steroid enjeksiyonunu karşılaştıran beş küçük çalışmadan oluşur; sonuçları birbirinden çok farklıdır ve plasebo karşılaştırması içermez. PRP bu nedenle bel fıtığında araştırma aşamasında bir uygulama olarak görülmelidir.

PRP nedir, neden bu kadar konuşuluyor?

OrthoInfo'ya göre PRP, kanda normalde bulunandan çok daha fazla trombosit (pıhtılaşma hücresi) içeren plazmadır. Kişinin kanı alınır, trombositler santrifüjle yoğunlaştırılır ve hasarlı bölgeye enjekte edilir. Laboratuvar çalışmaları, artan büyüme faktörlerinin iyileşmeyi hızlandırabileceğini düşündürür.

Aynı kaynak, PRP'nin nasıl etki ettiğinin tam olarak bilinmediğini de söyler. Yöntemin umut taşıyabileceğini, ancak medyadaki iddiaları destekleyen araştırmaların eksik olduğunu yazar. Belirli kronik tendon yaralanmaları ile hafif-orta düzey diz kireçlenmesi dışındaki durumlarda gerçekten etkili olup olmadığına karar vermek için daha fazla bilimsel kanıt gerekir. Sayfada omurgadan hiç söz edilmez. Diz veya tendon sonuçlarını bel fıtığına taşımak için bir dayanak yoktur.

Bel fıtığı için elimizde hangi veri var?

2025'te yayımlanan bir meta-analiz (çalışmaları birleştiren inceleme), bel diski hastalığı ve radikülopatide (sinir köküne bağlı yakınmalar) epidural PRP ile epidural steroidi karşılaştıran 5 randomize çalışmayı, toplam 310 hastayı bir araya getirmiştir. PRP ağrı ve işlevde steroide benzer iyileşme sağlamış, yan etki veya komplikasyonlarda artış görülmemiştir.

Bu cümle güven verici görünebilir. Temkinli okunması gereken nedenler şunlardır:

• Plasebo kolu yok. Bu çalışmalar, PRP'nin etkisiz bir uygulamaya göre fark yaratıp yaratmadığını göstermez.
• Sonuçlar tutarsız. Çalışmalar arası istatistiksel farklılık ağrıda yüzde 96,72, işlevde yüzde 98,73 gibi çok yüksek değerlerdedir. Tek bir ortalama, bu dağınıklığı iyi anlatmaz.
• Karşılaştırılan tedavinin etkisi zaten küçük. Cochrane incelemesine göre epidural steroidin plaseboya karşı etkisi küçüktür ve esas olarak kısa dönemde görülür. Steroide benzer olmak, güçlü etki anlamına gelmez.
• Kapsam fıtıktan geniştir. Çalışmalar bel diski hastalığı ve radikülopatiyi ele alır, yalnızca fıtığı değil.
• Ölçülen şey yakınmalardır. Okunan veri, fıtığın küçüldüğünü veya diskin onarıldığını göstermez.

Duyduklarınızla kanıt arasındaki fark

PRP ticari olarak sunulabilen bir uygulama olduğu için, karşınıza kanıtın ötesine geçen cümleler çıkabilir. Aşağıdaki tablo bu cümleleri bu yazının dayandığı belgelerle karşılaştırıyor.

Kortizon kullanmak istemeyen veya kullanamayan biri için PRP'nin gerçek bir alternatif olup olmadığı da bu çalışmalardan çıkarılamaz. PRP'nin Türkiye'deki düzenleyici durumu bu yazı için incelenmemiştir. Bu ifadelerden biriyle karşılaşırsanız ödeme yapmadan ya da başka bir tedaviyi ertelemeden önce durup sorgulayın. Yöntemin bel fıtığında yerleşik bir tedavi olmadığını açıkça söyleyen bir bilgilendirme, en azından dürüst bir başlangıçtır.

PRP önerilirse neleri sormalısınız?

Enjeksiyon kararı muayeneden sonra, öteki bel fıtığı tedavisi seçenekleriyle birlikte tartılarak verilir. Görüşmede şu soruları sorabilirsiniz:

• Bel fıtığında plaseboyla karşılaştırılmış çalışma var mı, varsa sonucu ne?
• Enjeksiyon nereye yapılacak? Elimizdeki veri epidural uygulama içindir, başka uygulamalara taşınamaz.
• Kaç uygulama önerildiği hangi çalışmaya dayanıyor? Okunan belgelerde seans sayısı bilgisi yoktur.
• Beklenen yarar ne kadar sürüyor ve bu nasıl ölçülmüş?
• İşlemden sonra izlem nasıl yapılacak, bir sorun çıkarsa kime başvuracağım?
• İşlem epidural yapılacaksa riskler neler? Steroidsiz bir uygulamada bu risklerin ne kadarının geçerli olduğu okunan belgelerde yanıtlanmaz. Genel çerçeve için epidural enjeksiyonun riskleri yazısına bakabilirsiniz.

PRP düşünürken atlanmaması gereken belirtiler

OrthoInfo, kas güçsüzlüğü, yürüme güçlüğü veya idrar ve dışkı kontrolünün kaybı olan hastalarda cerrahinin gündeme gelebileceğini yazar. İdrar veya dışkı kontrolünün kaybı çok nadirdir, ancak kauda ekina sendromunun (bel sinir demetinin baskılanması) işareti olabilir ve hemen müdahale gerektiren bir acildir. Bu yakınmalardan biri varsa bir enjeksiyon seçeneğini araştırmak için zaman harcamadan başvurun. Enjeksiyon yapıldıysa, yerinde artan ağrıyı da hekiminize bildirin; OrthoInfo bunu PRP'nin riskleri arasında sayar. Ağrınız uzun süredir geçmiyorsa da bunu konuşun: OrthoInfo, ameliyatsız tedaviyi çok uzun sürdürenlerde cerrahinin yararının azalabileceğini belirtir. Genital bölge veya makat çevresinde uyuşma gibi diğer acil belirtiler için bel fıtığında acil belirtiler yazısına bakın.

Kaynaklar

• Is platelet-rich plasma better than steroids as epidural drug of choice in lumbar disc disease with radiculopathy? Meta-analysis of randomized controlled trials (2025)
• OrthoInfo: Platelet-Rich Plasma (PRP)
• Cochrane: Epidural corticosteroid injections for lumbosacral radicular pain (2020)
• OrthoInfo: Herniated Disk in the Lower Back