Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 31.10.2026

Bel Fıtığında Sinir Ağrısı İlacı: Gabapentin ve Pregabalin Hakkında Bilinenler

Gabapentin ve pregabalin gibi sinir ağrısı ilaçlarının bel fıtığına bağlı siyatikte (belden bacağa yayılan sinir ağrısı) işe yaradığını gösteren kanıt yok. NICE bu ilaçların siyatikte önerilmemesini ister; plasebo kontrollü bir pregabalin çalışması da bacak ağrısında anlamlı azalma bulmamıştır. Kullanıyorsanız ilacı kendiniz kesmeyin, bırakma kararını hekiminizle verin.

Sinir ağrısı ilacı adı neden yanıltabilir?

Gabapentin ve pregabalin, gabapentinoid denen ilaç grubundadır. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) belgesine göre bu ilaçlar ABD'de kısmi nöbetlerde, omurilik yaralanması, zona ve şeker hastalığına bağlı sinir ağrısında, ayrıca fibromiyalji (yaygın vücut ağrısıyla giden bir hastalık) ve huzursuz bacak sendromunda onaylıdır. FDA'nın bu belgedeki sayımında siyatik yer almıyor.

Bir ilacın başka bir sinir ağrısında işe yaraması, bel fıtığının yol açtığı ağrıda da işe yarayacağını göstermez. Bunu sınamanın yolu siyatikli hastalarda yapılan çalışmalardır ve aşağıda görüleceği gibi sonuçlar olumlu değildir. Bu onaylar ABD'ye aittir; Türkiye'deki ruhsat durumu bu yazıda incelenmedi.

Kılavuzlar ve araştırmalar ne söylüyor?

Bu kaynakların yönü aynı olsa da söyledikleri birebir aynı değil. NASS "kanıt yetersiz" der, NICE ise daha ileri gidip "önermeyin" der. NEJM çalışması yalnızca pregabalini, siyatikli hastalarda sınamıştır; gabapentin için bu güçte bir çalışma bu yazının dayandığı kaynaklarda yok. Yine de bu kaynakların hiçbiri bel fıtığında bu ilaçların yararlı olduğunu söylemiyor.

NICE aynı tutumu genel bel ağrısı için de sürdürür: gabapentinoidler ve antiepileptikler bel ağrısında da önerilmez. Aynı kılavuz bel ağrısında SSRI, SNRI ve trisiklik grubu antidepresanları da önermez.

Riskleri neden hafife alınmamalı?

Yarar belirsizken yan etkiler daha fazla önem kazanır. NEJM çalışmasında yan olaylar pregabalin grubunda anlamlı biçimde daha sıktı (plasebo grubundaki 124 olaya karşılık 227 olay) ve baş dönmesi pregabalinle daha yaygındı.

FDA ise 2019'da gabapentin ve pregabalinle ciddi solunum güçlüğü görülebileceği uyarısını yaptı. Bu uyarı özellikle şu kişileri ilgilendirir:

• Opioid (afyon türevi) ağrı kesici kullananlar
• Merkezi sinir sistemini baskılayan başka ilaçlar kullananlar
• KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı) gibi akciğer işlevini azaltan bir hastalığı olanlar
• Yaşlılar

Zaten kullanıyorsanız ne yapmalısınız?

Bu yazıyı okuyup ilacı bugün bırakmayın. NICE, bu ilaçları kullanan kişilere devam etmenin risklerinin anlatılmasını ve bırakma kararının birlikte verilmesini ister; bu görüşmede bırakırken yaşanabilecek sorunlar da konuşulmalıdır. İlaçlar hekimle seçilir, hekimle bırakılır. Bir sonraki görüşmenizde şunları gündeme getirebilirsiniz:

1. Bu ilaçtan gerçekten yarar görüyor muyum?
2. Devam etmenin riskleri benim için neler?
3. Bırakmak gerekirse bunu nasıl yapacağız?

FDA'nın önerisine uyarak reçeteli ve reçetesiz tüm ilaçlarınızı ve alkol gibi diğer maddeleri hekiminize söyleyin.

Bu ilaçlar olmadan hangi seçenekler konuşulur?

NASS, güvenilir doğal seyir (tedavisiz gidişat) verisi bulunmadığını belirtmekle birlikte hastaların çoğunun tedaviden bağımsız olarak düzeleceği görüşündedir. NICE'ın siyatik için saydığı seçenekler arasında şunlar var:

• Bilgilendirme ve olağan etkinliklere devam etmenin desteklenmesi
• Kişinin ihtiyaç ve tercihlerine göre grup egzersiz programı
• Akut (3 aydan kısa süren) ve şiddetli siyatikte, lokal anestezik (bölgeyi uyuşturan ilaç) ve steroid içeren epidural iğne (omurgada sinirlerin çevresine yapılan iğne)
• Ameliyatsız tedavi ağrı ve işlevi düzeltmediyse ve görüntüleme belirtilerle uyumluysa dekompresyon (sinir üzerindeki baskıyı kaldıran ameliyat)

Hangisinin size uygun olduğu muayene bulgularınıza bağlıdır ve bel fıtığı tedavisi planında ele alınır. Ağrı kesici kullanımı ve ameliyatsız tedavi işe yaramadığında izlenecek yol yazıları da yardımcı olabilir.

Bu ilaçları alırken acil yardım gerektiren belirtiler

FDA, gabapentin ya da pregabalin kullanırken aşağıdakilerden biri olursa hemen tıbbi yardım alınmasını ister:

• Bilinç bulanıklığı ya da yönünü şaşırma
• Olağandışı baş dönmesi veya sersemlik
• Aşırı uyku hali ya da uyuşukluk
• Yavaş, yüzeysel ya da zor nefes alma
• Tepkisizlik
• Deride mavimsi renk değişimi

Bel fıtığı açısından da NICE, özellikle yeni ortaya çıkan ya da değişen belirtilerde başka nedenlerin düşünülmesini ister. Ağrınızın niteliği değişirse hekiminize söyleyin. İdrar veya dışkı kontrolünün kaybı, genital bölge ya da makat çevresinde uyuşma veya bacakta giderek artan güçsüzlük varsa ilacı kullanıyor olsanız da beklemeden acil servise başvurun; ayrıntılar için bel fıtığında acil belirtiler yazısına bakın.

Kaynaklar

• NICE NG59: Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management
• Trial of Pregabalin for Acute and Chronic Sciatica
• NASS Evidence-Based Clinical Guidelines: Diagnosis and Treatment of Lumbar Disc Herniation with Radiculopathy
• FDA Drug Safety Communication: Serious breathing problems with gabapentin and pregabalin