Randevu: Beyin ve Sinir Cerrahisi Muayenesine Hazırlık
Beyin ve sinir cerrahisi (nöroşirürji) muayenesine hazırlık, yanınıza alacaklarınızı, şikayetinizi nasıl anlatacağınızı ve hekime ne soracağınızı önceden düzenlemektir. Cleveland Clinic'e göre sevk genellikle birinci basamak hekiminden veya nörologdan gelir ve ameliyat gerektiği anlamına gelmez; nöroşirürjiyenler genellikle önce ameliyatsız tedaviyi dener. Bazı belirtilerde ise randevu beklenmez.
Nöroşirürji muayenesi ameliyat anlamına mı gelir?
Her zaman değil. Cleveland Clinic'in hasta sayfasına göre tedavi ameliyatsız, ameliyatlı veya ikisi birden olabilir. Aynı sayfa muayeneyi kapsamlı bir nörolojik muayene, şikayet ve öykünün gözden geçirilmesi ve ayrıntılı görüntüleme olarak anlatıyor.
Sayfa nöroşirürjinin ilgi alanını beyin, omurilik ve sinirlerin hastalıkları olarak tanımlıyor ve örnek olarak beyin tümörlerini, karpal tünel sendromunu, fıtıklaşmış diskleri, hidrosefaliyi, Parkinson hastalığını, siyatiği, omurga kanalı darlığını, skolyozu, epilepsiyi ve baş, boyun veya omurga yaralanmalarını sayıyor.
Muayeneye yanınıza neler almalısınız?
Cleveland Clinic ve MedlinePlus benzer bir liste veriyor. Başlıca kalemler şunlar:
- Görüntüleme sonuçlarının kopyaları ve raporlar (MR, BT gibi görüntüler ve laboratuvar sonuçları), özellikle başka bir kurumdan alınanlar.
- Kullandığınız tüm ilaçların, takviyelerin, vitaminlerin ve bitkisel ürünlerin listesi; MedlinePlus reçetesiz ilaçları da ekliyor.
- Alerjilerinizin listesi.
- En önemli sorularınızın ve yeni veya değişen şikayetlerin listesi.
- Notlarınız ve sigorta bilgileriniz (MedlinePlus).
- Söylenenleri anlamanıza, hatırlamanıza ve not almanıza yardım edecek bir yakınınız veya arkadaşınız.
Elinizdeki görüntü bilgisayarlı tomografi ise çekimin nasıl yapıldığı BT sayfasında anlatılıyor. Bu sayfadaki öneriler ABD ve İngiltere kaynaklarına dayanıyor. Sevk zinciri, istenen belgeler ve randevu süreci kurumdan kuruma değişebilir. Randevu alırken getirmeniz gereken belgelerin ve görüntülerin neler olduğunu sormak, bu listeyi kuruma göre tamamlar.
Şikayetinizi hekime nasıl anlatmalısınız?
MedlinePlus, şikayeti ne olduğuna, nerede ve ne zaman ortaya çıktığına, ne kadar süredir bulunduğuna ve zamanla değişip değişmediğine göre anlatmayı öneriyor. Cleveland Clinic ise yeni veya değişen şikayetlerin de yazılı bir listede yanınızda bulunmasını istiyor.
- Ne: şikayetin türü (ağrı, uyuşma, güçsüzlük, titreme gibi).
- Nerede: vücudun hangi bölgesinde.
- Ne zaman: ne zaman başladı, hangi durumlarda ortaya çıkıyor.
- Ne kadar süredir ve değişti mi: şikayetin süresi, zamanla artıp azalmadığı.
MedlinePlus ayrıca mevcut ve geçirilmiş hastalıkları, ameliyatları, ailedeki hastalıkları ve alerjileri paylaşmayı; alkol, uyuşturucu ve tütün kullanımı konusunda dürüst olmayı istiyor. Baş ağrısında NHS, tetikleyicileri bulmaya yardımcı olabileceği için bir baş ağrısı günlüğü tutulmasını öneriyor. Aynı sayfa fazla ağrı kesici kullanımını da nedenler arasında saydığı için, aldığınız ağrı kesicileri de günlüğe yazabilirsiniz. Baş ağrısı türleri ve tehlike işaretleri için baş ağrısı tedavisi sayfasına bakılabilir.
Hekime hangi soruları sorabilirsiniz?
Cleveland Clinic ameliyat önerildiğinde sorulabilecek soruları sıralıyor; MedlinePlus ise her muayene için testlere ve tedaviye ilişkin sorular öneriyor. MedlinePlus soruların ziyaretten önce yazılmasını öneriyor.
- Bu ameliyat türündeki deneyim ne düzeyde?
- Ameliyat ne kadar çabuk gerekiyor?
- Riskler ve yararlar neler, ameliyat nasıl yapılıyor?
- Ameliyatsız seçenekler var mı? Cleveland Clinic nöroşirürjiyenlerin genellikle önce bunları denediğini yazıyor.
- İkinci görüş almalı mıyım, ekipte hangi uzmanlar var?
- Hastanede ne kadar kalınacak, iyileşme ne kadar hızlı ve ne kadar tam olacak, nasıl hazırlanmalıyım?
- Hangi testler yardımcı olabilir, testlerin ve tedavilerin yararları ve riskleri neler?
Bel şikayetlerine özgü bir hazırlık listesi için bel fıtığı muayenesine hazırlık sayfasına bakılabilir.
Hangi belirtilerde randevu beklenmemeli?
Aşağıdaki belirtilerde randevu beklenmez, hemen sağlık hizmetine ulaşmak gerekir. Bölgenizdeki acil çağrı hattını arayın veya en yakın acil servise gidin; NHS kendiniz araç kullanarak gitmemenizi ve kullandığınız ilaçları yanınıza almanızı söylüyor.
Acil yardım istenmesi gereken belirtiler
- Ani başlayan, çok şiddetli baş ağrısı.
- Baş ağrısıyla birlikte nöbet, yüzde veya vücutta uyuşma ya da güçsüzlük, konuşma, denge, yürüme veya hatırlama güçlüğü, uyku hali veya bilinç bulanıklığı, görme kaybı, son 3 ayda baş travması, solmayan döküntü ya da çok yüksek ateşle birlikte ense sertliği veya ışık hassasiyeti (NHS baş ağrısı sayfası).
- İnme belirtileri (NHS, FAST): yüzün bir tarafının düşmesi, kolda güçsüzlük veya uyuşma nedeniyle iki kolun birden kaldırılamaması, konuşmanın peltekleşmesi veya karışması. NHS belirtiler geçse ya da son 24 saatte yaşanmış olsa bile hemen yardım istenmesini söylüyor.
- Kauda ekuina (omurilik sonundaki sinir demetinin sıkışması) belirtileri: idrar yapmada güçlük, idrar kaçırma veya bağırsak kontrolünde bozulma, bacaklar arasında, kalçalarda, uyluk içinde, bacakların arkasında veya ayaklarda uyuşma, karıncalanma ya da yanma, şiddetli veya kötüleşen bacak şikayetleri.
NHS inmenin diğer belirtileri olarak tek taraflı güçsüzlük veya uyuşmayı, bulanık görmeyi veya görme kaybını, konuşma ya da kelime bulma güçlüğünü, bilinç bulanıklığı ve bellek kaybını, baş dönmesi veya düşmeyi, şiddetli baş ağrısını, bulantıyı ve kusmayı da sayıyor. Belirtiler kısa sürede geçebilir, ancak sayfa yine de hemen yardım istenmesini söylüyor.
OrthoInfo kauda ekuina sendromunu cerrahi acil olarak tanımlıyor. Hemen tedavi edilmezse kalıcı felç, idrar ve bağırsak kontrolünün kaybı, cinsel his kaybı veya süregelen ağrı gelişebiliyor; acil ameliyat genellikle öneriliyor, ne kadar erken tedavi edilirse sonuç o kadar olumlu oluyor ve bazı hastalar hemen tedavi edilse bile işlevini tam geri kazanamıyor. Sayfa nedenler arasında fıtıklaşmış diski, tümörü, enfeksiyonu, kırığı ve omurga kanalı darlığını sayıyor. Bel fıtığında ameliyat kararı ve acil belirtiler için bel fıtığı ne zaman ameliyat gerektirir sayfasına bakılabilir.
Öncelikli muayene istenmesi gereken baş ağrıları
- Görme veya göz sorunlarıyla birlikte baş ağrısı.
- Öksürme, hapşırma, eğilme veya egzersizle başlayan ya da kötüleşen baş ağrısı.
- Kusmayla birlikte baş ağrısı.
- Yemek yerken çene ağrısı veya hassas kafa derisiyle birlikte baş ağrısı.
- Çocuklarda giderek kötüleşen veya geceleri uyandıran baş ağrısı.
NHS bu durumlarda ivedi bir hekim muayenesi istenmesini söylüyor. Aynı sayfa baş ağrılarının çoğunun kendiliğinden geçtiğini ve ciddi bir hastalığın işareti olmadığını da belirtiyor.
Muayeneden sonra hekimle ne zaman yeniden iletişime geçmelisiniz?
MedlinePlus dört durumda hekiminizle iletişime geçmenizi öneriyor: tedavinin yan etkileri, yeni ve açıklanamayan belirtiler veya var olan belirtilerin kötüleşmesi, başka bir hekimden yeni bir reçete alınması ve test sonuçlarının sorulması.
Şikayetler düzelmezse ne zaman haber verileceğini ve kontrol muayenesinin ne zaman olacağını muayenede sormak da MedlinePlus'ın önerileri arasında. Omurga şikayetlerinde hangi hastalıklarda cerrahinin gündeme geldiği omurga cerrahisi sayfasında anlatılıyor.