Derin Beyin Stimülasyonu (DBS): Hareket Bozukluklarında Modern Cerrahi Tedavi Yöntemi
Derin Beyin Stimülasyonu (DBS): Hareket Bozukluklarında Modern Cerrahi Tedavi Yöntemi
Derin Beyin Stimülasyonu (DBS), Parkinson hastalığı, esansiyel tremor, distoni gibi hareket bozukluklarının tedavisinde kullanılan ileri teknolojili bir nörocerrahi yöntemdir. Bu tedavi, beyin içine yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla belirli beyin bölgelerine elektriksel uyarılar vererek, bu bölgelerdeki anormal sinir sinyallerini düzenlemeyi amaçlar. DBS, ilaç tedavisine yeterli yanıt vermeyen hastalarda ya da uzun süreli ilaç kullanımına bağlı yan etkilerin azaltılması için etkili bir alternatiftir.
Bu yazıda, Derin Beyin Stimülasyonu nedir, nasıl çalışır, kimlere uygulanabilir, hangi hastalıklarda tercih edilir, avantajları ve riskleri nelerdir gibi sorulara kapsamılı cevaplar sunacak; ayrıca bu tedaviyi Ankara'da başarıyla uygulayan uzmanlardan biri olan Doç. Dr. Mehmet Sorar'ın klinik yaklaşımına da yer vereceğiz.
Derin Beyin Stimülasyonu Nedir?
Derin Beyin Stimülasyonu (DBS), beyin içinde belirli hedef noktalara yerleştirilen elektrotlar aracılığıyla, elektriksel uyarı vererek sinirsel faaliyetlerin düzenlenmesini sağlayan cerrahi bir tedavi yöntemidir. Bu elektrotlar, bir kalp pili benzeri "nörostimülatör" cihazına bağlanır ve bu cihaz deri altına, genellikle göğsün üst bölgesine yerleştirilir.
Bu sistemin temel amaçları:
- Beyindeki anormal elektriksel aktiviteleri baskılamak
- Kas kasılmaları, titreme, hareket yavaşlığı gibi semptomları azaltmak
- Uzun süreli ilaç tedavisinin yol açtığı yan etkileri azaltmak
DBS, tersine çevrilebilir ve ayarlanabilir bir sistemdir. Bu özelliği sayesinde tedavi sürecinde hastanın ihtiyaçlarına göre optimizasyon yapılabilir.
Hangi Hastalıklarda Uygulanır?
Derin Beyin Stimülasyonu aşağıdaki hastalıklarda yaygın olarak uygulanmaktadır:
- Parkinson hastalığı: Titreme, kas sertliği ve hareket yavaşlığı gibi semptomların kontrolünde kullanılır.
- Esansiyel tremor: Ellerde ve başta istemsiz titremeleri azaltmada etkilidir.
- Distoni: Kaslarda istemsiz kasılmaların baskılanmasında kullanılır.
- Obsesif kompulsif bozukluk (OKB): İlaç tedavisine yanıt vermeyen vakalarda seçilmiş hastalara uygulanabilir.
- Epilepsi: Dirençli epilepsi vakalarında bazen destek tedavi olarak düşünülmektedir.
Uygulama Aşaması Nasil Gerçekleştirilir?
- Planlama ve Görüntüleme: MR ve BT gibi görüntüleme teknikleri ile beynin hedef bölgeleri belirlenir.
- Cerrahi Uygulama: Hasta genellikle lokal anestezi altında olur. Elektrotlar kafatasına açılan deliklerden hedef bölgelere yerleştirilir.
- Stimülatör Yerleştirilmesi: Elektrotların kabloları cilt altından göğsüe yerleştirilen bataryaya bağlanır.
- Programlama: Cerrahi sonrası cihaz ayarlamaları yapılır. Uyarı ayarları bireye özel olarak düzenlenir.
Bu işlem genellikle 2-4 saat sürer ve hastalar aynı gün ya da ertesi gün taburcu olabilir.
Avantajları Nelerdir?
- Uzun vadeli semptom kontrolü sağlar.
- İlaçlara bağımlılığı azaltabilir.
- Tersine çevrilebilir bir işlemdir; istenirse sistem düşük riskle çıkarılabilir.
- Ayarlanabilir bir sistem olduğu için bireye özel tedavi planına olanak tanır.
- Yaşam kalitesini belirgin şekilde yükseltir.
Riskleri ve Olası Komplikasyonlar
Her cerrahi müdcahale gibi DBS uygulamasının da bazı riskleri vardır:
- Enfeksiyon
- Kanama
- Cihaz arızaları
- Geçici ya da nadiren kalıcı sinirsel yan etkiler
- Stimülatör ayarlarına bağlı geçici semptomlar (uyku hali, çift görme vb.)
Bu riskler deneyimli merkezlerde çok düşüktür ve uygun hasta seçimi ile en aza indirilebilir.
Doç. Dr. Mehmet Sorar'ın Klinik Yaklaşımı
Ankara'da DBS alanında uzmanlaşılış nadir hekimlerden biri olan Doç. Dr. Mehmet Sorar, hareket bozuklukları tedavisinde hem bilimsel hem etik yaklaşımıyla öne çıkmaktadır. Kendisinin yürüttüğü klinik uygulamalarda:
- Hasta seçimi detaylı analizlerle yapılır,
- Cerrahi öncesi görüntülemeler çok yönlü değerlendirilir,
- Çok disiplinli ekip çalışmasına önem verilir,
- Cihaz ayarlamaları bireysel hastaya göre optimize edilir.
Doç. Dr. Sorar, cerrahi sürecin ardından da hastaların takibini sürekli sağlayarak, uzun vadede en iyi sonucun alınmasını hedefler.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
DBS kalıcı bir tedavi midir? DBS semptomları kontrol eder ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz. İlaçlara alternatif ya da tamamlayıcı bir yöntemdir.
Hangi hastalar için uygundur? İlaçlara yanıt vermeyen, ancak genel sağlık durumu cerrahiye uygun olan hastalar DBS için aday olabilir.
Cihaz yaşam boyu kullanılabilir mi? Evet, ancak batarya tükenebilir. Ortalama her 3-5 yılda bir değiştirilmesi gerekir.
Ağırılı bir işlemi midir? Lokal anestezi altında yapıldığı için ağrı genellikle minimaldir. İşlemin kendisi hastalar tarafından çoğu zaman rahatsız edici bulunmaz.
Sonuç
Derin Beyin Stimülasyonu (DBS), modern nörocerrahinin en çarpıcı başarı örneklerinden biridir. Parkinson, esansiyel tremor ve distoni gibi hayat kalitesini düşüren hastalıklarda, ilaçlara yanıt vermeyen vakalarda umut verici bir alternatiftir. Ankara'da bu uygulamayı başarıyla gerçekleştiren Doç. Dr. Mehmet Sorar, hasta odaklı ve bilimsel temelli yaklaşımıyla DBS tedavisinde öncü isimlerden biridir. Daha fazla bilgi ve randevu için kendisiyle iletişime geçebilirsiniz.