Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 31.10.2026

Bel Fıtığı Ozon Tedavisi: Kanıtlar Ne Diyor?

Ozonun bel fıtığındaki yeri henüz netleşmemiştir. 2024 tarihli bir meta-analiz (çalışmaları birleştiren istatistiksel inceleme) disk içine ozon enjeksiyonu için olumlu sonuç bildirir, Kuzey Amerika Omurga Derneği (NASS) kılavuzu ise öneri yapacak kadar kanıt bulmaz. Beyinde gaz embolisi (damarda gaz kabarcığı) gibi ciddi bir olay da yayımlanmıştır. Kanıt hem az hem çelişkilidir.

Lehte ve aleyhte veriler yan yana

Bu konuda taraf tutmak kolaydır, çünkü aynı yöntem için çok farklı cümleler okuyabilirsiniz. Bu yazıdaki dört belge şunları söylüyor:

Meta-analizin sonucu ciddiye alınmalıdır, ama yazarların kendi sözcüğü "olabilir"dir. Bu ifade, yöntemin yararlı olabileceğini söyler; kanıtlanmış bir tedaviden söz etmez. NASS'ın I derecesi de "işe yaramıyor" anlamına gelmez, kılavuzu hazırlayanların karar verecek kadar kanıt bulamadığını gösterir. Kılavuzun 2012 tarihli olması onu geçersiz kılmaz, yalnızca sonraki yayınları kapsamadığını gösterir. Ozonu öneren güncel bir kılavuz bu belgeler arasında yoktur.

ABD düzenlemesi ayrıca, güvenlik ve etkililik kanıtı bulunmayan bir tıbbi durumda kullanılan ozon cihazını standartlara uymayan veya yanlış etiketli saymaktadır. Bu metin ABD içindir. Türkiye'deki düzenleme bu yazı için incelenmemiştir.

Ameliyat önerildiyse ozon onun yerine geçer mi?

Meta-analizdeki "mikrodiskektomiyle benzer" ifadesi bu soruyu akla getirir, ancak yanıtlamaya yetmez. Bulgunun hangi hastalar için geçerli olduğu özette belirtilmiyor. NASS kılavuzu ise belirtileri ameliyat gerektirecek kadar ağır hastalarda diskektominin (fıtığın çıkarılması) medikal veya girişimsel tedaviye göre yakınmaları daha etkili giderdiğini belirtir ve ameliyatın altı aydan önce yapılmasını önerir (B derecesi). Daha hafif belirtilerde iki yol da etkili görünür. Ameliyat önerilmiş bir hastanın ozon nedeniyle beklemesi bu süreyi kaçırmasına yol açabilir; bu soruyu hekiminizle açıkça konuşun.

Bildirilen ciddi risk nedir?

BMJ Neurology Open'da 2024'te yayımlanan bir olgu bildiriminde (tek bir hastanın ayrıntılı anlatıldığı tıbbi yayın), belden disk içine oksijen-ozon enjeksiyonu sırasında hastada ani uzuv güçsüzlüğü ve konuşma bozukluğu gelişmiştir. Görüntülemede beyinde çok sayıda gaz embolisi ve her iki beyin yarımküresinde etkilenmiş alanlar görülmüş, ekokardiyografide (kalp ultrasonu) patent foramen ovale adı verilen kalp açıklığı saptanmıştır. Bir yıl sonraki kontrolde belirgin düzelme bildirilmiştir.

Yayının yazarları, oksijen-ozon tedavisinin ağır yan etkilerle ilişkilendirildiğini ve gaz embolileriyle bağlantılı olduğunu belirtir. Bu belgelerin hiçbiri bu olayların sıklığını vermez. Bu belirsizlik riskin küçük olduğu anlamına gelmediği gibi büyük olduğu anlamına da gelmez; yalnızca oranın bilinmediğini gösterir.

Hangi sorular hâlâ yanıtsız?

Size bu yöntem önerildiyse, bu dört belgenin aşağıdaki başlıklarda bilgi vermediğini bilmelisiniz:

• Hangi fıtık tipinde ve hangi hastalarda düşünülmesi gerektiği
• Kaç uygulama yapılması gerektiği ve yarar görülürse bunun ne kadar sürdüğü
• Ozonun fıtıkta nasıl etki ettiği
• Gaz embolisi ve diğer ciddi olayların ne sıklıkta görüldüğü
• Olgu bildirimindeki kalp açıklığının riski ne ölçüde etkilediği

Bu nedenle ozon, kesinleşmiş bir seçenek gibi değil, kanıtı tartışmalı bir girişim olarak ele alınmalıdır. Düşünülüyorsa karar muayeneden sonra, yakınmalarınızın şiddeti ve öteki seçenekler birlikte değerlendirilerek verilir. Yapılacak kişiye hangi çalışmalara dayandığını, ciddi bir olay gelişirse nasıl müdahale edileceğini sormanız yerinde olur. Seçeneklerin tümünü bel fıtığı tedavisi sayfasında, ilk tedaviler yetmediğinde izlenen yolu ameliyatsız tedavi işe yaramazsa yazısında bulabilirsiniz.

Ozon sırasında veya sonrasında hangi belirtiler acildir?

Olgu bildirimindeki belirtiler işlem sırasında başlamıştır. Aşağıdakilerden biri işlem sırasında ortaya çıkarsa işlemi yapan kişiye hemen söyleyin ve acil yardım çağrılmasını isteyin. İşlemden sonra ortaya çıkarsa 112'yi arayın ya da acil servise gidin:

• Kolda veya bacakta ani güçsüzlük
• Konuşma bozukluğu
• Yüzde uyuşma veya kayma, ani görme kaybı, şiddetli baş ağrısı ya da bilinç bulanıklığı

Bacağınızda ani başlayan ya da giderek artan güçsüzlük veya uyuşma fıtığın kendisine de bağlı olabilir ve NASS'ın radikülopati tanımında yer alır. Nedeni ne olursa olsun beklemeyin, acil servise gidin. İdrar veya dışkı kontrolünün kaybı, genital bölge ya da makat çevresinde uyuşma ve şiddetli bel ağrısıyla birlikte ateş için de aynısını yapın. Diğer acil belirtiler için bel fıtığında acil belirtiler yazısını okuyun.

Kaynaklar

• Effectiveness of intradiscal ozone injections for treating pain following herniated lumbar disc: A systematic review and meta-analysis (2024)
• NASS Evidence-Based Clinical Guidelines: Diagnosis and Treatment of Lumbar Disc Herniation with Radiculopathy (2012)
• 21 CFR 801.415: Maximum acceptable level of ozone
• Cerebral gas embolism and multifocal ischemic stroke during oxygen-ozone therapy: a case report (BMJ Neurology Open, 2024)