Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 01.11.2026

Nöral Terapi Nedir? Kanıt Durumu ve Dikkat Edilecekler

Nöral terapi (sinir terapisi), bir derleme makalesinin tanımına göre düşük dozlu, kısa etkili bir yerel anesteziğin yaralanma bölgelerine, sinirlere, sinir düğümlerine ve kas içindeki tetik noktalarına enjekte edildiği, amacı uyuşturmak olmayan bir yöntemdir. Etkili olduğunu gösteren güvenilir bir kanıt bulunmuyor. Yöntemin adı, 28 Nisan 2026 tarihli Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği'nde ve onun kaldırdığı 27 Ekim 2014 tarihli önceki yönetmelikte geçmiyor.

Nöral terapide ne enjekte edilir ve nereye?

Nöral terapide katkı maddesi içermeyen, kısa etkili bir yerel anestezik kullanılır. Vinyes ve arkadaşlarının 2023 tarihli kapsam derlemesi (kanıtı haritalayan, etki büyüklüğünü ölçmeyen bir çalışma türü) enjeksiyon yerlerini yaralanma veya iltihap bölgeleri, sinirler, sinir düğümleri (ganglionlar) ve kas içindeki tetik noktaları olarak sayıyor.

Derleme 129 çalışmayı topladı: 49 klinik deneme (%38), 71 gözlemsel çalışma (%55) ve 9 sistematik derleme (%7); özet ile sonuç bölümündeki oranlar küçük farklarla veriliyor. Kullanım alanı çoğunlukla kronik ağrı (%72,86), ardından ağrı dışı durumlar (%13,95) ve akut ağrı (%13,17) oldu. Derleme çalışmaların kalitesini veya yanlılık riskini değerlendirmedi.

Nöral terapinin etkili olduğuna dair kanıt var mı?

Güvenilir bir kanıt yok. Öne çıkan yayınlar kontrol grubu olmayan bir olgu serisi, küçük bir karşılaştırma ve yazarlarının yöntemle bağlantılı kuruluşlarla ilişkili olduğu bir derlemeden oluşuyor. Egli ve Atalay için aktarılanlar yalnızca yayınların özet metninden geliyor.

Üç yayının hiçbiri etkiyi ayırt edecek bir tasarıma sahip değil. Kontrol grubu olmayan seride iyileşmenin nedeni belirlenemiyor, ikinci çalışmada rastgele atama bildirilmiyor, derleme ise çalışmaları kalite açısından tartmıyor. Atalay çalışması nöral terapinin fizik tedaviden daha iyi olduğunu göstermek için kullanılamaz.

Nöral terapi sinir blokajından nasıl ayrılır?

Bu soruya ancak sınırlı bir yanıt verilebiliyor, çünkü kapsam derlemesi bir tanım veriyor ama tekniği geleneksel sinir blokajlarıyla karşılaştırmıyor.

Tanımın öğeleri üç tane: amacın anestezi oluşturmak olmaması, düşük dozlu ve katkısız bir anestezik kullanılması ve enjeksiyonun yaralanma bölgelerine, sinirlere, ganglionlara ve tetik noktalarına yapılması. Bu tanım yöntemin etkisi hakkında bilgi vermiyor ve iki yöntemin sonuçlarını kıyaslamıyor. Sinir bloğu ve sinir kökü enjeksiyonlarının kendisi için spinal enjeksiyon ve sinir kökü bloğu sayfalarına bakılabilir.

Hangi riskler bildiriliyor?

Yerel anestezik enjeksiyonu içeren her teknikte sistemik toksisite, yani ilacın kana karışıp vücudun geneline etki etmesi olasılığı vardır. Amerikan Bölgesel Anestezi ve Ağrı Tıbbı Derneği'nin (ASRA) yerel anestezik sistemik toksisitesine ilişkin üçüncü danışma metni bunu tanınan bir tehlike olarak tanımlıyor; aşağıdakiler metnin özetinden geliyor ve metin nöral terapiyi adıyla anmıyor.

• Bazı tek merkez ve kayıt verileri sıklığın azaldığını düşündürse de önemli sayıda olay hâlâ görülüyor.
• Olaylar artık daha çok ameliyathane dışında ve anestezi uzmanı olmayanlar arasında bildiriliyor.
• Ultrason rehberliği damar içine yanlışlıkla enjeksiyonların azalmasıyla ilişkili; küçük vücut yapısı ve kas kaybı (sarkopeni) riski artırıyor.
• Son vakalarda belirtiler geç ortaya çıkabiliyor. Tedavi olarak lipid emülsiyonu tartışılıyor.

Özet bir görülme sıklığı veya doz sınırı vermiyor. Nöral terapiye özgü yayınlarda daha az sorun bildiriliyor: Egli serisinde yan etki kaydedilmedi. Vinyes derlemesinde, güvenliği de inceleyen 69 etkinlik çalışmasının 18'inde (%26) geçici ve hafif reaksiyonlar (yerel ağrı, kaşıntı, bulantı, baş dönmesi, uyuşma) bildirilmiş ve yazarlar yerel anestezik toksisitesine bağlı anlamlı bir yan etki bulmadıklarını söylüyor. Bu bildirimler kalite değerlendirmesine ve bağımsız bir doğrulamaya dayanmıyor, yöntemin güvenli olduğunu göstermez.

Türkiye'deki düzenlemede nöral terapi geçiyor mu?

Hayır. Nöral terapi (sinir terapisi), yürürlükteki 28 Nisan 2026 tarihli Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği'nde de yürürlükten kalkan 27 Ekim 2014 tarihli yönetmelikte de adıyla geçmiyor. Yönetmelikler onu ne listeliyor ne de adıyla yasaklıyor. Bundan yöntemin yasak, izinli, ruhsatlı veya tanınmış olduğu sonucu çıkarılamaz.

• 2014 yönetmeliği: Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği, 27 Ekim 2014 (Resmî Gazete sayı 29158). Ek-3 listesi 15 uygulamayı adıyla sayıyor: akupunktur, apiterapi, fitoterapi, hipnoz, sülük, homeopati, kayropraktik, kupa, larva, mezoterapi, proloterapi, osteopati, ozon, refleksoloji ve müzikterapi. Mezoterapi, proloterapi ve ozon gibi enjeksiyon temelli uygulamalar listede var, nöral terapi yok. Yönetmelik onu ne listeliyor ne de adıyla yasaklıyor.
• Bu yönetmelik, aşağıdaki 2026 yönetmeliğinin 19. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı. Yani 2014 metni artık geçerli değil.
• 2026 yönetmeliği: aynı adı taşıyan yönetmelik 28 Nisan 2026'da yayımlandı (Resmî Gazete sayı 33237). Madde 8(1) uygulamaları Ek-2'deki alanlarla sınırlıyor. Ek-2 16 alanı sayıyor: yukarıdaki 15 alan ve aromaterapi. Nöral terapi veya sinir terapisi ne ana metinde ne de ekte geçiyor.

Ekler taranmış görüntü olarak yayımlanmıştır; ekte geçmediği bilgisi, sayfaların metne çevrilip aranmasına dayanıyor. 2026 ekinde aromaterapi satırının başlığı net okunmuyor, ancak tanım metni yer alıyor. 2026 yönetmeliği listelenen uygulamalar için şunları şart koşuyor: uygulamayı Bakanlıkta kayıtlı sertifikası olan kişilerin yetkili merkez veya birimlerde yapması (madde 9/1), hastalık tanısı ve tedavi planlamasının yalnızca hekim veya diş hekimi tarafından yapılması (madde 11/1), uygulamanın süren bir hastalığın tedavisinin yerini almadığının belirtilmesi ve başka tıbbi tedaviyi geciktirmemesi (madde 11/3), riskleri ve alternatifleri içeren bilgilendirme ve onam formu (madde 11/7) ve istenmeyen etkilerin Bakanlığa bildirilmesi (madde 11/8). Madde 8(1), 9(6) ve 16(2) Ek-2 alanları ve merkezin belirtilen amacı dışında uygulama yapılmasını engelliyor; ekteki denetim formu (Ek-3) tanımlı alanlar dışında veya izinsiz uygulama sunulması için idari para cezası ve birim faaliyetinin geçici durdurulmasını sayıyor. Bu hükümlerin listede olmayan nöral terapiye nasıl uygulanacağı konusunda burada hukuki bir yorum yapılmıyor.

Nöral terapi önerilirse ne sormalı, hangi durumda hekime başvurmalı?

Teklifi değerlendirirken yöntemin kanıt durumunu ve uygulayanın vereceği bilgiyi sorabilirsiniz.

• Bu yöntemin benim şikayetimdeki etkisini gösteren kontrollü bir çalışma var mı, nerede yayımlandı?
• Tanıyı ve tedavi planını kim koyuyor? Yönetmelik hastalığın tanısını ve tedavi planlamasını hekime veya diş hekimine bağlıyor.
• Ne enjekte edilecek, nereye, kaç seans? Egli serisinde ilk yılda ortalama 9,2 görüşme, Atalay çalışmasında 5 seans uygulandı; ortak bir seans sayısı yok.
• Risklerin ve alternatiflerin yazıldığı bir bilgilendirme ve onam formu veriliyor mu?
• Uygulama yerel anestezik toksisitesine hazırlıklı bir ortamda mı yapılıyor?
• Bu uygulama mevcut tedavimin yerine mi geçiyor, onu geciktirir mi?

Egli serisindeki kişilerin ağrısı 3 aydan uzun sürüyordu ve standart tedaviyle geçmemişti. Bu grubun dışında kalan ağrılar, yani yeni başlayan, hızla ağırlaşan ya da yanında başka belirtiler olan ağrılar için bu seri bilgi vermiyor; bu durumlarda muayene yöntem seçiminden önce gelir. Bu yöntem için mevcut tedavinizi bırakmayın veya ertelemeyin. Randevu beklenmemesi gereken belirtiler randevu hazırlığı sayfasında anlatılıyor. Enjeksiyondan sonra yerel ağrı, kaşıntı, bulantı, baş dönmesi veya uyuşma ortaya çıkarsa uygulamayı yapan hekime bildirin; ASRA toksisitenin geç ortaya çıkabildiğini belirtiyor. Genel durumunuz kötüleşirse beklemeden acil yardım çağırın. Yönetmeliklerde adı geçen enjeksiyon temelli bir uygulamanın kanıt değerlendirmesi için bel fıtığında ozon tedavisi sayfasına bakılabilir.

Kaynaklar

• Resmî Gazete: Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği (28 Nisan 2026, sayı 33237)
• Resmî Gazete: Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği (27 Ekim 2014, sayı 29158, 28 Nisan 2026'da yürürlükten kaldırıldı)
• Egli ve ark. 2015: Long-term results of therapeutic local anesthesia (neural therapy) in 280 referred refractory chronic pain patients (BMC Complementary and Alternative Medicine)
• Atalay ve ark. 2013: Comparison of efficacy of neural therapy and physical therapy in chronic low back pain (African Journal of Traditional, Complementary and Alternative Medicines)
• Vinyes ve ark. 2023: Therapeutic Use of Low-Dose Local Anesthetics in Pain, Inflammation, and Other Clinical Conditions, sistematik kapsam derlemesi (Journal of Clinical Medicine)
• ASRA 2018: The Third ASRA Practice Advisory on Local Anesthetic Systemic Toxicity, Executive Summary 2017 (Regional Anesthesia and Pain Medicine)