Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 31.10.2026

Bel Fıtığı Sinir Kökü Bloğu: Tanı mı, Tedavi mi?

Sinir kökü bloğu, ağrıya yol açtığı düşünülen tek bir sinirin çevresine ilaç verilen bir omurga enjeksiyonudur. Bel fıtığında iki amacı vardır: ağrının o sinirden gelip gelmediğini anlamak ya da ağrıyı azaltmak. İki kullanımın kanıtı da sınırlıdır; tanısal doğruluk belirsizdir, tedavi verisi küçük ve eski bir çalışmaya dayanır.

Aynı işlem iki ayrı soruya yanıt arar

OrthoInfo omurga enjeksiyonlarını tanısal ve terapötik (tedavi edici) olarak ikiye ayırır. Her iki durumda da işlem röntgen kılavuzluğunda (floroskopi) yapılır. Önce kontrast madde verilir, ilaç ancak kontrastın doğru akış biçimi görüldükten sonra enjekte edilir. Farkı aşağıdaki tablo gösteriyor.

OrthoInfo'ya göre omurga enjeksiyonlarının çoğu daha kapsamlı bir tedavi programının parçasıdır ve buna neredeyse her zaman egzersiz eşlik eder. Blok bu nedenle tek başına bir tedavi planı gibi düşünülmemelidir. Programın diğer parçaları için bel fıtığı tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.

Tanı testi olarak ne kadar güvenilir?

Mantığı basit görünür: tek bir sinire ilaç verirsiniz, ağrı geçerse kaynağı bulmuş olursunuz. Araştırmalar ise bu kadar net konuşmuyor. BMJ Open'da 2019'da yayımlanan Beynon ve arkadaşlarının sistematik derlemesi (konudaki çalışmaları tarayıp değerlendiren inceleme) 341 hastayı kapsayan 6 çalışmayı incelemiş, hepsini yüksek yanlılık riskli bulmuştur.

Yazarlara göre tanısal doğruluk belirsizdir ve özellikle özgüllük (sorunun kaynağı olmayan bir siniri doğru biçimde dışarıda bırakma gücü) düşük olabilir. Yani blok sonrası rahatlama, ağrının kaynağının gerçekten o sinir olduğunu her zaman kanıtlamaz. Derleme, testin sağladığı ek bilginin maliyetini karşılayıp karşılamadığının da belirsiz olduğunu belirtir.

Bel fıtığına özgü Kuzey Amerika Omurga Derneği (NASS) kılavuzu da bu boşluğu doldurmuyor. 2012 tarihli kılavuz, epidural enjeksiyonların veya seçici sinir kökü bloklarının tanıdaki ya da ameliyat adayı seçimindeki rolünü doğrudan inceleyen çalışma bulamamıştır.

Ameliyat ihtiyacını azaltabilir mi?

Burada aktarılan veri, Riew ve arkadaşlarının 2000 tarihli randomize, çift kör çalışmasıdır (hastaların gruplara kurayla ayrıldığı, hasta ve araştırmacının verilen ilacı bilmediği çalışma). Sinir kökü basısı görüntülemeyle doğrulanmış 55 ameliyat adayı iki gruba ayrılmıştır. Bupivakain (bölgeyi uyuşturan bir ilaç) ve betametazon (bir kortikosteroid) verilen 28 hastanın 20'si, yalnızca bupivakain verilen 27 hastanın 9'u, 13 ila 28 aylık izlem sırasında ameliyat olmamaya karar vermiştir. Yazarlar, bu izlem süresi boyunca steroidli enjeksiyonun ameliyat ihtiyacını ortadan kaldırmada yalnızca bupivakaine göre anlamlı biçimde daha etkili olduğunu bildirir.

Bu sonuç umut verici görünse de üç noktayla birlikte okunmalıdır:

• Çalışma küçüktür ve yaklaşık çeyrek asır öncesine aittir.
• Ölçülen şey hastanın ameliyat olmama kararıdır. Çalışma özeti fıtığın düzeldiğini göstermez.
• Bu yazıda bulguyu doğrulayan ikinci bir çalışma yoktur.

Bu nedenle blok, ameliyat gerekip gerekmediği sorusunu yanıtlayan bir yöntem gibi görülmemelidir. O soru bel fıtığının ne zaman ameliyat gerektirdiği yazısında ayrıca ele alınıyor.

Riskleri neler, kimler için uygun olmayabilir?

Beynon derlemesi seçici sinir kökü bloğunu, klinik açıdan önemli komplikasyon riski düşük, güvenli bir test olarak değerlendirir. OrthoInfo da omurga enjeksiyonlarını genel olarak güvenli sayar, komplikasyon görülürse genellikle hafif olup kendiliğinden geçtiğini belirtir. Düşük risk yine de risk yokluğu demek değildir. OrthoInfo'nun listesinde kanama, enfeksiyon, sinir hasarı, felç, spinal baş ağrısı (omurga işlemine bağlı baş ağrısı), kas güçsüzlüğü ve artan ağrı vardır. Araknoidit (omurilik çevresindeki zarlardan birinin iltihabı) ve avasküler nekroz (kan akımı bozulan kemik dokusunun zarar görmesi) da sayılır.

Steroid kullanılıyorsa yüz kızarması, iştah artışı, adet düzensizliği, bulantı, ishal ve genellikle geçici kan şekeri yükselmesi görülebilir. Bloğun sizin için gerekli olup olmadığına muayene ve görüntüleme birlikte değerlendirildikten sonra karar verilir.

İşlemden önce ne söylemeli, sonra hangi belirtiler acildir?

OrthoInfo bazı kişileri omurga enjeksiyonu için iyi aday saymaz. İşlemden önce şunları bildirin:

• İğnenin gireceği bölgede deri enfeksiyonu
• Kanama bozukluğu veya kan sulandırıcı tedavi (ilacı kendi başınıza kesmeyin, kararı reçete eden hekim verir)
• Kontrol altında olmayan yüksek tansiyon veya diyabet
• Kontrast maddeye, anestezik ilaçlara veya steroidlere alerji

İşlemden sonra artan ağrı ya da şiddetli olmayan bir spinal baş ağrısı gelişirse beklemeden hekiminize haber verin; bunlar OrthoInfo'nun saydığı riskler arasındadır. Şu belirtilerde ise hekim aramakla vakit kaybetmeyin, 112'yi arayın ya da acil servise gidin:

• Kolda, bacakta ya da yüzde ani başlayan veya giderek artan güçsüzlük ya da uyuşma
• Görme kaybı, görmede değişiklik ya da konuşma bozukluğu
• Şiddetli baş ağrısı, baş dönmesi ya da nöbet
• İdrar veya dışkı kontrolünün kaybı, genital bölge ya da makat çevresinde uyuşma
• Şiddetli bel ağrısıyla birlikte ateş
• Nefes darlığı ya da yüzde veya boğazda şişme

Steroid içeren enjeksiyonlardan sonra acil sayılan belirtilerin ayrıntısı epidural enjeksiyonun riskleri yazısında bulunuyor.

Kaynaklar

• OrthoInfo: Spinal Injections
• The utility of diagnostic selective nerve root blocks in the management of patients with lumbar radiculopathy: a systematic review (BMJ Open, 2019)
• NASS Evidence-Based Clinical Guidelines: Diagnosis and Treatment of Lumbar Disc Herniation with Radiculopathy (2012)
• The effect of nerve-root injections on the need for operative treatment of lumbar radicular pain (Journal of Bone and Joint Surgery, 2000)