Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 04.12.2025
Alzheimer TMS Seansı Nasıl Hissettirir?
Bir TMS seansında kişi rahat bir koltukta oturur, başına bir bobin yerleştirilir ve darbeler sırasında yüksek sesli tıklamalar duyulur; Cleveland Clinic’e göre kafa derisinde dokunma hissi ve el ya da başparmakta seğirme olabilir. Alzheimer’da TMS araştırma aşamasındadır ve ABD’de izinli bir kullanım değildir. Alzheimer’lı kişilerin seansı nasıl yaşadığına dair yayımlanmış ayrı bir anlatım bulunmadığından aşağıdaki bilgiler genel TMS tarifine ve araştırma programlarına dayanır.
Bir TMS seansı adım adım nasıl ilerler?
Cleveland Clinic’in hasta bilgilendirme sayfasına göre seans belirli bir sırayı izler ve sedasyon gerektirmez. Sayfa, depresyon gibi izin verilmiş kullanımları anlatır; Alzheimer araştırmalarındaki protokoller ayrıntıda farklı olabilir.
- Kişiden metal eşyalar çıkarılması istenir.
- Kişi, yatar konuma getirilebilen bir koltuğa oturur.
- Makine yüksek sesle tıkladığı için kulak tıkacı veya kulaklık takılır.
- Bobin başa yerleştirilir.
- Önce deneme darbeleriyle uyarım şiddeti ayarlanır.
- Ardından tedavi darbeleri verilir.
Deneme darbeleri uyarım şiddetini belirlemek içindir. Bu adımda yakınınızın nasıl tepki verebileceğini ve gerektiğinde nasıl ara verileceğini ekiple önceden konuşun.
Seans sırasında neler hissedilir?
Cleveland Clinic’e göre kafa derisinde hafif vurma hissi ve el ya da başparmakta seğirme olabilir. Oxford Health NHS hasta broşürü de seans sırasında kafa derisi kaslarında seğirmeyi sık görülen etkiler arasında sayar.
Cleveland Clinic, TMS’nin hafıza kaybı veya düşünme bozukluğu yapmadığını da söylüyor; bu, genel TMS için yazılmış bir ifadedir. Seansın demanslı bir kişi için nasıl hissettireceğine dair yayımlanmış net bir veri bulunmuyor; bu yüzden “seans çoğu kişide sakin geçer” gibi genellemelere temkinle yaklaşın. Kişinin uzun süre oturabilmesi, tıklama seslerine ve başının yanındaki bobine uyum sağlayabilmesi önceden uygulayıcı ekiple konuşulmalıdır.
Seans ne kadar sürer, kaç hafta devam edilir?
Seans süresi uygulamanın türüne göre değişir. Cleveland Clinic’e göre seanslar yaklaşık 3 ile 40 dakika arasındadır: standart tekrarlayıcı TMS çoğunlukla 20 ile 40 dakika, theta-burst uyarımı yaklaşık 3 ile 10 dakika sürer. Tipik takvim haftada 5 gün, 4 ile 6 hafta olup depresyonda çoğu kez yaklaşık 30 ile 36 seanstır; bu sayı kişiden kişiye değişir. Aynı sayfa, gün içinde birkaç seansın yapıldığı ve yaklaşık 5 gün süren hızlandırılmış programların da bulunduğunu belirtiyor.
Bu takvimler Alzheimer için değil, depresyon gibi izinli kullanımlar içindir. Aşağıdaki tabloda ilk üç satır depresyona ve genel TMS’ye, son iki satır iki Alzheimer araştırmasına aittir; hiçbiri öneri değildir:
| Program | Takvim |
|---|---|
| Standart TMS (Cleveland Clinic; depresyon gibi izinli kullanımlar) | Haftada 5 gün, 4 ile 6 hafta; seans 20 ile 40 dakika; sonradan idame seansları gerekebilir |
| Hızlandırılmış theta-burst (Oxford Health, depresyon için) | Haftada 5 gün, yaklaşık 2 hafta; günde 3 seans, her biri 9 dakika, seanslar arasında 50 dakika; toplam 30 seans |
| Standart kür (Oxford Health, depresyon için) | Günde bir kez, yaklaşık 6 hafta; her seans yaklaşık 30 dakika |
| Koch 2022, Brain (hafif ve orta evre Alzheimer, 50 kişi) | 2 hafta her gün (haftada 5 gün), ardından 22 hafta haftada bir; toplam 24 hafta |
| Koch 2025, Alzheimer’s Research & Therapy (hafif ve orta evre Alzheimer, 48 kişi) | 2 hafta her gün (haftada 5 gün), ardından 50 hafta haftada bir; toplam 52 hafta |
Koch’un iki çalışmasının özet kayıtlarında seans başına süre belirtilmiyor; 2025 çalışmasında uyarım, nöronavigasyonlu TMS-EEG (görüntüleme rehberliğinde uyarımla eş zamanlı beyin dalgası kaydı) kullanılarak kişiye göre ayarlanmıştı. Wei ve arkadaşlarının meta-analizinde uyarım ayarları çalışmalar arasında farklıydı; Alzheimer için yerleşik tek bir program yoktur. Haftalar ve aylar süren bir program, ulaşım ve bakım verenin zamanı açısından da hesaba katılmalıdır.
Bir araştırma programına katılırsanız seans nasıl olur?
Randomize ve sahte kontrollü bir çalışmada, kişinin gerçek uyarım mı sahte uygulama mı alacağı kurayla belirlenir. Koch’un 2022 çalışmasında 50 kişi 1’e 1 oranında ayrıldı ve çalışma çift kördü; yani katılanların yaklaşık yarısı sahte uygulama aldı.
Bu nedenle bir programa katılmak, gerçek uyarım alacağınız anlamına gelmeyebilir. Programa girmeden önce sahte uygulama grubunun olup olmadığını, programın kaç hafta süreceğini ve takip ziyaretlerinin nasıl planlandığını sorun. Bu sayfadaki Alzheimer verileri araştırma çalışmalarından gelir; size önerilen uygulamanın deneysel bir çalışma mı yoksa rutin hizmet mi olduğunu mutlaka sorun.
Seanslarda hangi yan etkiler bildirildi?
En sık bildirilen etkiler hafif ve geçicidir. Cleveland Clinic en sık görülenler olarak baş ağrısını, kafa derisindeki rahatsızlığı ve hafif yüz seğirmesini gösterir; Oxford Health broşürü baş ağrısının çoğunlukla geçtiğini ve seanslar ilerledikçe hafiflediğini, yorgunluğun da olabileceğini yazar.
- Wei analizinde yan etki bildiren dört çalışmada tablo ağırlıkla baş ağrısı ve kafa derisi rahatsızlığıydı; yalnızca iki kişide geçici yorgunluk kaydedildi ve hiçbir nöbet bildirilmedi.
- neuroAD incelemesinde, MedTech Dive’ın aktardığı FDA verilerine göre ana çalışmadaki hastaların %14’ünde baş ağrısı, boyun ağrısı, ciltte rahatsızlık ve kas seğirmesi gibi hafif, cihazla ilişkili olaylar bildirildi.
- Nöbet, Cleveland Clinic’e göre en ciddi yan etkidir ve çok nadirdir. Oxford Health broşürü riski küçük olarak niteler; hızlandırılmış programlarda artabileceğini de not eder. Kaynaklar nöbet sıklığını farklı rakamlarla verir; karşılaştırma için bu bölümün sonundaki bağlantıya bakabilirsiniz.
Riskin daha geniş değerlendirmesi için Alzheimer tedavisinde TMS sayfasına bakabilirsiniz.
Seanstan önce hekime ve uygulama ekibine hangi durumlar bildirilmeli?
Metal veya elektronik implantlar, nöbet öyküsü ve kullanılan ilaçlar mutlaka bildirilmelidir. Cleveland Clinic engel olarak kalp pili ve defibrilatörü, ayrıca baş veya boyunda çıkarılamayan şarapnel, metal plaka, beyin stimülatörü, anevrizma klipsi veya koili ve koklear implantı sayar; kalça veya diz protezi ve diş dolguları genellikle güvenli sayılır.
- Epilepsi veya nöbet öyküsü: Oxford Health broşürüne göre epilepsisi olanlar genellikle bu hizmette tedavi edilmez.
- Nöbet eşiğini düşüren ilaçlar: Cleveland Clinic’e göre hekim ilaçları değiştirebilir veya başka bir tedavi önerebilir.
- Beyin hasarı öyküsü, alkol kullanımı ve uyku eksikliği: Oxford Health broşürü bunların nöbet riskini artırabileceğini belirtir; artan risk uyarım bitince sona erer.
Alzheimer’lı bir kişi bu bilgileri kendisi aktaramayabilir. Bu yüzden bakım verenin ilaç listesini, geçirilmiş ameliyatların ve varsa vücuttaki implantların kayıtlarını hazırlaması, değerlendirmeyi kolaylaştırır.
Çok nadir olsa da bir nöbet ya da bilinç kaybı yaşanırsa, seans sırasında da sonrasında da acil sağlık hizmeti aranmalıdır. Beklentileri netleştirmek için Alzheimer TMS: gerçekçi beklentiler, genel TMS seansları için TMS seans, yöntemin çerçevesi için TMS tedavisi sayfası kullanılabilir.
Kaynaklar
- Cleveland Clinic: Transcranial Magnetic Stimulation (TMS)
- Oxford Health NHS Foundation Trust: rTMS patient information leaflet (PIL v7.0)
- Koch ve ark.: Precuneus magnetic stimulation for Alzheimer’s disease: a randomized, sham-controlled trial
- Koch ve ark.: Effects of 52 weeks of precuneus rTMS in Alzheimer’s disease patients: a randomized trial
- Wei ve ark.: The therapeutic efficacy of transcranial magnetic stimulation in managing Alzheimer’s disease: A systematic review and meta-analysis
- MedTech Dive: Alzheimer’s device De Novo on the line at FDA panel
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez. Durumunuza özel değerlendirme için hekiminize başvurun.
Doç. Dr. Mehmet Sorar
Beyin ve sinir cerrahisi uzmanı. 1997'de Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu; 2004'te uzmanlık, 2019'da doçentlik unvanını aldı. Özgeçmiş
İlgili tedavi sayfası: TMS Tedavisi