Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 04.12.2025
Alzheimer TMS: Gerçekçi Beklentiler ve Çalışma Verileri
Alzheimer’da TMS için gerçekçi beklenti şudur: yöntem araştırma aşamasındadır, hastalığı durdurduğu veya iyileştirdiği gösterilmemiştir ve çalışmalar az sayıda kişiyle yapılmış, kısa süreli izlenmiştir. Bazı analizler bilişsel puanlarda küçük veya orta düzeyde bir fark bildiriyor. Bu sayfa kişisel anlatılara değil, yayımlanmış çalışmaların ölçtüklerine dayanır.
TMS’den neler beklenebilir, neler beklenmemelidir?
Çalışmaların gösterdiği, bilişsel puanlarda sahte uygulamaya göre bir farktır ve bu farkın büyüklüğü analizden analize değişir. Wei ve arkadaşlarının 2022 analizinde fark küçük veya orta düzeydedir; daha büyük etki bildiren analizler de vardır, ama çalışmalar arasındaki tutarsızlık yüksektir. Wei analizinin yazarları örneklemin küçük olduğunu belirtip dikkatli olunmasını istiyor; bu sonuç, TMS’nin Alzheimer’ı tedavi ettiğinin kanıtı değil, olası ılımlı bir yarar olarak okunmalıdır.
Beklenmemesi gerekenler daha açıktır:
- Hastalığın durması veya geri dönmesi. Bunu gösteren bir çalışma yoktur; Koch ve arkadaşlarının 52 haftalık çalışmasının yazarları bile yalnızca gerilemenin yavaşlayabileceğini söylüyor ve doğrulama için çok merkezli çalışma istiyor.
- Etkinin uzun süre kalması. Wei analizindeki izlem süresi çoğunlukla 1 ile 3 aydı; Koch’un çalışmasında 48 kişiden 32’si (%68) 52 haftayı tamamladı.
- İlaçların ve bakım planının yerine geçmesi. Bunu gösteren bir çalışma yoktur.
- Herkeste aynı yanıt. Koch’un çalışmasında başlangıçtaki beyin bağlantısının daha iyi olması daha iyi yanıtla ilişkiliydi; yani yanıt kişiden kişiye değişiyor.
52 haftalık çalışmada gerçek uyarım alan grup da kötüleşti: CDR-SB ölçeğinde tahmini ortalama kötüleşme gerçek uyarımda 1,36 puan, sahte uygulamada 2,45 puandı. Fark, kötüleşmenin daha az olmasıdır; iyileşme değil.
Beklentiye yan etkiler de dahildir: baş ağrısı, kafa derisi rahatsızlığı ve hafif yüz seğirmesi, Cleveland Clinic’in başlıca saydıklarıdır. Wei analizinde yan etkiyi dört çalışma bildirdi; iki kişide geçici yorgunluk oldu, nöbet kaydedilmedi.
Bu bilgiler Alzheimer’lı bir yakını olan biri için ağır olabilir. Yine de belirsizliği bilmek, umudu korurken kararları gerçeğe dayandırmayı kolaylaştırır.
İnternette gördüğünüz iddialar kaynaklarla nasıl uyuşuyor?
Çevrimiçi iddiaların bir kısmı, yayımlanmış verilerin desteklediğinden daha güçlüdür. Aşağıdaki tablo sık duyulan ifadeleri bu verilerle karşılaştırır.
| Sık duyulan iddia | Kaynakların söylediği |
|---|---|
| TMS Alzheimer’ı durdurur veya iyileştirir | Gösterilmemiştir; en uzun çalışmanın yazarları yalnızca gerilemenin yavaşlayabileceğini söylüyor |
| TMS Alzheimer için onaylıdır | Alzforum’a göre neuroAD cihazı ABD’de onaylı değil; FDA paneli klinik etkinliğin gösterilmediğini belirtti |
| Avrupa’da onaylı olduğuna göre etkilidir | Cihaz Avrupa, Avustralya ve İsrail’de onaylı bildirildi; bu, ABD incelemesinde etkinliğin gösterilememesini ortadan kaldırmıyor |
| Hafızayı geri getirir | Wei analizinde hafıza puanları anlamlı değişmedi; genel bilişteki fark küçük veya orta düzeydeydi |
| Birkaç seansta fark edilir | Alzheimer çalışmaları haftalar ile aylar süren programlar kullandı; etkinin ne zaman başladığı bildirilmedi |
| Yan etkisi yoktur | Cleveland Clinic’in listesinde baş ağrısı, kafa derisi rahatsızlığı ve hafif yüz seğirmesi vardır; en ciddi yan etki olan nöbet çok nadirdir |
| Yüzde şu kadar başarı oranı vardır | Alzheimer çalışmaları böyle bir oran değil, puan farkları bildirir; bir oran söylenirse dayanağını sorun |
Bir kişinin tedaviden sonra daha iyi göründüğünü anlatması, bunun tedaviden kaynaklandığını göstermez. Sahte uygulamayla karşılaştırma, tedavinin etkisini diğer nedenlerden ayırmak içindir. neuroAD’in ana çalışması bunun örneğidir: Alzforum’a göre gerçek uygulama grubu sahte gruptan daha iyi değildi ve birincil hedef tutturulamadı.
Günlük yaşam ve davranış açısından ne biliniyor?
Sonuçlar tutarlı değildir. Wei analizinde günlük yaşam üç çalışmada düzeldi (standartlaştırılmış ortalama fark, SMD: 0,64); Dong ve arkadaşlarının analizinde ise günlük işlev puanları anlamlı değişmedi. Koch’un çalışmasında günlük yaşam ölçeği gerçek uyarım lehineydi.
Ruh hali ve davranış için tablo da karışıktır. Wei analizinde ruh hali ölçeklerinde anlamlı bir değişiklik yoktu; Koch’un çalışmasında davranış ve ruhsal belirtileri ölçen NPI ise gerçek uyarım lehine çıktı.
Bu çelişki nedeniyle bakım verenin gündelik yaşamda fark edeceği bir değişiklik için güvenilir bir beklenti oluşturacak kanıt yoktur. Wei analizinin yazarları da toplam örneklemin küçük olduğunu belirtiyor ve dikkatli yorumlanmasını istiyor.
Çalışmalar aileler için önemli olan sonuçları ölçtü mü?
Kısmen. Çalışmalar bilişsel testleri, günlük yaşam ölçeklerini ve davranış ölçeklerini kullandı; bunlar aileler için anlamlı alanlardır, fakat puan farkı ile evde fark edilen değişiklik aynı şey olmayabilir.
Burada anılan çalışmaların özet kayıtları şu sonuçları bildirmiyor:
- bakım verenin yükünde değişiklik
- kişinin ne kadar süre evinde bağımsız kalabildiği
- yaşam süresi
- TMS bırakıldıktan sonra etkinin ne kadar sürdüğü
Bu nedenle “TMS bakımı kolaylaştırır” gibi bir ifade söylenemez. Böyle bir yarar varsa, ancak daha uzun ve daha büyük çalışmalarla gösterilebilir.
Çalışmalara hangi evredeki kişiler alındı?
Koch’un 52 haftalık çalışması hafif ve orta evre Alzheimer’lı 48 kişiyi kapsıyordu. Wei analizindeki 513 kişi yaklaşık 60 ile 80 yaş arasındaydı.
neuroAD incelemesinde küçük düzelme çoğunlukla hafif hastalıkta (ADAS-Cog puanı 30 veya altı) görüldü; ancak bu sonradan yapılan bir analizdi. Alzforum’a göre firmaya, daha hafif evrede daha büyük ve daha uzun bir çalışma gerektiği söylendi. Burada anılan çalışmalar ileri evre için ayrı bir sonuç bildirmiyor; ileri evrede TMS’den ne beklenebileceği bilinmiyor. Yakınınız ileri evredeyse bunu hekimle açıkça konuşun.
TMS beklenirken bakım planında neler sürmeli?
Standart bakım sürmelidir. NHS’e göre Alzheimer hastalığını iyileştiren bir tedavi yoktur, ancak belirtiler için ilaçlar kullanılır: donepezil, galantamin ve rivastigmin erken ve orta evrede başlanır, ağır evrede sürdürülür, memantin ise orta veya ağır hastalıkta kullanılır.
NHS ilaç dışı seçenekler olarak bilişsel uyarım tedavisini, bilişsel rehabilitasyonu ve anı ve yaşam öyküsü çalışmalarını sayar; tedavi sayfası beyin uyarımından söz etmez. TMS ile ilgilenmek bu seçenekleri bırakmak anlamına gelmemelidir. Ayrıntılar için Alzheimer TMS ve bilişsel destek sayfasına bakabilirsiniz.
Beklentilerinizi hekimle nasıl konuşmalısınız?
Beklentiler, yakınınızı izleyen hekimle konuşulmalıdır; çünkü TMS her kişiye uygun değildir. Cleveland Clinic’e göre kalp pili ve defibrilatör ile çıkarılamayan şarapnel, metal plaka, beyin stimülatörü, anevrizma klipsi veya koili ve koklear implant TMS’ye engeldir. Epilepsi veya nöbet öyküsü ve nöbet eşiğini düşüren ilaçlar da nöbet riskini artırır. TMS sırasında ya da sonrasında nöbet veya bilinç kaybı olursa acil sağlık hizmeti aranmalıdır.
Görüşmede şu üç soru beklentileri netleştirir:
- Bu uygulamada hangi sonuç, hangi testle ölçülecek?
- Yakınımda hangi değişiklik beklenebilir, hangisi beklenmemeli?
- Bir değişiklik olmazsa süreç nasıl sonlandırılacak?
Seansın nasıl geçtiği için Alzheimer TMS seansı, genel soru listesi için Alzheimer tedavisinde TMS sayfasına bakabilirsiniz. Sonuçların ayrıntısı için Alzheimer’da TMS etkileri, ölçülenler için Alzheimer TMS etkisi sayfası kullanılabilir.
Kaynaklar
- Wei ve ark.: The therapeutic efficacy of transcranial magnetic stimulation in managing Alzheimer’s disease: A systematic review and meta-analysis
- Dong ve ark.: Repetitive transcranial magnetic stimulation for the treatment of Alzheimer’s disease: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials
- NHS: Alzheimer’s disease: Treatment
- Koch ve ark.: Effects of 52 weeks of precuneus rTMS in Alzheimer’s disease patients: a randomized trial
- Alzforum: FDA Panel Rejects Neuronix Brain Stimulation Device
- Cleveland Clinic: Transcranial Magnetic Stimulation (TMS)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez. Durumunuza özel değerlendirme için hekiminize başvurun.
Doç. Dr. Mehmet Sorar
Beyin ve sinir cerrahisi uzmanı. 1997'de Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu; 2004'te uzmanlık, 2019'da doçentlik unvanını aldı. Özgeçmiş
İlgili tedavi sayfası: TMS Tedavisi