Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 01.01.2026
TMS Tedavisi Ankara
TMS tedavisi aranırken en önemli soru, kişinin durumunun kanıtı olan alanlardan biri olup olmadığıdır. Kaynaklara göre en sağlam dayanak depresyon içindir; OKB, sigarayı bırakma ve aurası olan migren daha az çalışmaya dayanır; Alzheimer, Parkinson ve Parkinson Plus hastalıklarında ise izin ya da kesin kanıt yoktur. Bu yazı hastalık hastalık kanıtı ve bir merkezin söylemlerini kanıtla karşılaştırmanın yolunu anlatır, Ankara'daki merkezleri değerlendirmez.
TMS hangi durumlar için kanıta dayanıyor?
Avrupalı uzman grubunun kılavuzu (Lefaucheur ve ark., 2020; literatür 2018 sonuna kadar) kesin etkinlik anlamındaki Düzey A'yı yalnızca nöropatik ağrı, depresyon ve inme sonrası el toparlanması için vermiştir. Cleveland Clinic'e göre ABD'de FDA izni depresyon, aurası olan migren, OKB ve sigarayı bırakma içindir. Her alanın çalışma verisi farklı bir güçtedir:
| Durum | Çalışma verisi | Sınırlılık |
|---|---|---|
| Tedaviye dirençli depresyon | Vida ve ark. meta-analizi (19 çalışma, 854 hasta): yanıt etkin uyarımda %39,7, sahte uyarımda %13,7. Remisyon (9 çalışma, 551 hasta): %35,7 ve %8,4. | Protokoller 5 ila 20 hertz ve 10 ila 30 seans arasında değişti. Etki büyüklüğü önceki meta-analizlerden küçüktür ve remisyon eşikleri çalışmalar arasında farklıdır. |
| OKB | Di Passa ve ark.: derin TMS için etkinliğe yönelik destek en çok OKB, madde kullanımı ve depresif dönemlerde görülür. | OKB için derlemede yalnızca 2 çalışma vardır. |
| Sigarayı bırakma | Zangen ve ark.: 262 kişi rastgele gruplara ayrıldı. 18. haftaya kadar dört hafta kesintisiz bırakma etkin uyarımda %19,4, sahte uyarımda %8,7 (tedavi niyetli analiz, 234 kişi); tamamlayanlarda %28,0 ve %11,7. | Çoğu kişi etkin uyarımla da bırakamadı. Özet yan etki sayısı bildirmiyor. |
| Aurası olan migren | Lipton ve ark. (2010): 201 kişi rastgele gruplara ayrıldı, 164 kişi analiz edildi. İki saatte ağrısı tamamen geçenler etkin cihazda %39, sahte cihazda %22. | Çalışmayı cihaz şirketi finanse etti. İki grupta da çoğu kişinin ağrısı iki saatte tamamen geçmedi. El tipi tek darbeli cihaz, depresyondaki tekrarlayıcı TMS'den farklıdır. |
Bu rakamlar çalışma sonuçlarıdır ve bir merkezin başarı oranı olarak okunmamalıdır. Cleveland Clinic sayfası yüzde olarak bir başarı oranı vermez; yalnızca depresyonu ya da OKB'si olan birçok kişinin düzelme fark ettiğini yazar.
Depresyondaki rakamlar ne anlama gelir?
Depresyonda etkin uyarım sahte uyarımdan daha fazla kişide yanıt sağlamıştır, ancak etkin uyarım alanların çoğu yanıt ölçütünü karşılamamıştır. Vida ve ark. yanıtı belirti puanında en az %50 azalma olarak tanımlar. Risk oranı (etkin uyarımda sonucun görülme olasılığının sahte uyarıma göre kaç kat olduğu) yanıtta 2,25 (%95 güven aralığı 1,71 ila 2,97), remisyonda 2,78'dir (1,40 ila 5,53). Sahte uyarım alanların da %13,7'sinin bu ölçütü karşılaması, bir kişinin düzelmesinin ne kadarının uyarıma bağlı olduğunun yalnızca sahte uyarımla karşılaştıran çalışmalarla anlaşılabildiğini gösterir.
Yazarlar etki büyüklüğünün önceki meta-analizlerden küçük çıktığını, bunu daha sıkı dahil etme ölçütleri ve daha iyi körlemeyle ilişkilendirdiklerini yazar. Lefaucheur ve ark. da istatistiksel olarak desteklenen bir yararın kendiliğinden klinik açıdan anlamlı olmadığını hatırlatır. Çalışma kalitesi açısından meta-analizdeki çalışmaların 2'si yüksek, 17'si kabul edilebilir düzeydedir. Yazarlar ayrıca körleme ayrıntılarının ve sahte uyarım tasarımlarının çalışmalar arasında farklı olduğunu sınırlılık olarak belirtir.
Kanıtı zayıf ya da deneysel olan alanlar hangileridir?
Alzheimer hastalığı, Parkinson hastalığı ve Parkinson Plus hastalıkları izinli alanlar arasında değildir ve kanıtları depresyonunkinden zayıftır. Alanlara göre durum şöyledir:
- Alzheimer hastalığı: Cleveland Clinic bunu izinli listesinde saymaz; Lefaucheur kılavuzu da A ya da B düzeyinde listelemez. Ayrıntı için Alzheimer ve TMS yazısı var.
- Parkinson hastalığı: Cleveland Clinic bunu araştırılan, izin verilmemiş durumlar arasında sayar; Lefaucheur kılavuzu hareket bozukluğu ya da depresyon için bazı protokollere Düzey B, yani olası etkinlik verir. Ayrıntı için Parkinson hastalığında TMS yazısı var.
- Multipl sistem atrofisi, progresif supranükleer palsi, kortikobazal dejenerasyon ve Lewy cisimcikli demans: Lefaucheur kılavuzunun özetinde A ya da B düzeyindeki durumlar arasında yer almazlar.
- Bipolar bozukluk, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve şizofreni: Cleveland Clinic bunları araştırılan, izin verilmemiş durumlar olarak sayar. Lefaucheur kılavuzu TSSB'ye Düzey B verir; Di Passa derlemesi derin TMS için dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), TSSB ve şizofrenide sonuçların birbirinden farklı, diğer durumlarda sınırlı ya da karışık olduğunu bildirir.
Ankara'da bir merkezin söylediklerini kanıtla nasıl karşılaştırırsınız?
Bir merkezin söylemi, yukarıdaki kaynaklarla yan yana konarak sınanabilir. Burada merkez adı ya da sıralama verilmez; aşağıdaki tablo her yerde sorulabilecek karşılaştırmaları gösterir:
| Sık duyulan söylem | Kaynaklardaki karşılığı |
|---|---|
| TMS FDA onaylıdır | İzin hastalık ve cihaz bazındadır; Cleveland Clinic dört kullanım sayar. Hangi hastalık için olduğu sorulmalıdır. |
| Alzheimer hastalığını tedavi eder ya da yavaşlatır | Alzheimer izinli alanlar arasında değildir ve kılavuzda A ya da B düzeyine ulaşmamıştır. |
| Parkinson hastalığına iyi gelir | Olası etkinlik (Düzey B) vardır, izin yoktur; yararın büyüklüğü net değildir. |
| Başarı oranı yüzde şu kadardır | Cleveland Clinic yüzde vermez. Çalışma rakamları yukarıdadır; hangi çalışmaya, hastalığa ve ölçüte dayandığı sorulmalıdır. |
| Etkisi uzun süre korunur | Di Passa ve ark. etkinin kalıcılığı konusunda ek çalışma gerektiğini belirtir; Cleveland Clinic bazı kişilerin sonradan idame seanslarına gereksinim duyduğunu yazar. |
| Herkese uygundur ve yan etkisi yoktur | Cleveland Clinic başta ya da boyunda çıkarılamayan metal ya da elektronik implantı ve kalp pili olanlara TMS uygulanmadığını, sık yan etkilerin baş ağrısı, kafa derisinde rahatsızlık ve hafif yüz seğirmesi olduğunu, nöbetin ise çok nadir ama en ciddi yan etki olduğunu yazar. |
Hekim ve merkez değerlendirmesinin ayrıntıları Ankara'da TMS hekimi seçerken sorulacak sorular yazısında, tedavi sürecinin aşamaları TMS tedavisinin nasıl uygulandığını anlatan yazıda, hangi hastalıklarda izin bulunduğunu gösteren tablo TMS tedavisi sayfasında var.
TMS düşünürken hangi durumlarda önce hekime başvurulmalı?
Ağır depresyon belirtileri ve kendine zarar verme düşünceleri, bir TMS randevusunu beklemeden hekime ya da acil servise başvurmayı gerektirir. Di Passa ve arkadaşlarının derlemesi, derin TMS çalışmalarında nadir ciddi olaylar arasında nöbetleri ve intihar düşüncesi ya da girişimini sayar. Şu durumlarda da önce hekimle görüşülmelidir:
- Epilepsi ya da geçirilmiş nöbet öyküsü varsa; Cleveland Clinic bu durumda nöbet riskinin daha yüksek olduğunu yazar.
- Başta ya da boyunda metal veya elektronik implant, kalp pili ya da defibrilatör varsa.
- Alzheimer, Parkinson ya da Parkinson Plus hastalığı olan bir yakın için TMS düşünülüyorsa; bu hastalıklarda izin bulunmadığı için beklenen yarar ve riskler hekimle birlikte tartılmalıdır.
Kaynaklar
- Lefaucheur ve ark.: Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS): An update (2014-2018), Clinical Neurophysiology 2020
- Cleveland Clinic: Transcranial Magnetic Stimulation (TMS)
- Vida ve ark.: Efficacy of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS) adjunctive therapy for major depressive disorder (MDD) after two antidepressant treatment failures, BMC Psychiatry 2023
- Di Passa ve ark.: Clinical efficacy of deep transcranial magnetic stimulation (dTMS) in psychiatric and cognitive disorders: A systematic review, Journal of Psychiatric Research 2024
- Zangen ve ark.: Repetitive transcranial magnetic stimulation for smoking cessation: a pivotal multicenter double-blind randomized controlled trial, World Psychiatry 2021
- Lipton ve ark.: Single-pulse transcranial magnetic stimulation for acute treatment of migraine with aura, Lancet Neurology 2010
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez. Durumunuza özel değerlendirme için hekiminize başvurun.
Doç. Dr. Mehmet Sorar
Beyin ve sinir cerrahisi uzmanı. 1997'de Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu; 2004'te uzmanlık, 2019'da doçentlik unvanını aldı. Özgeçmiş
İlgili tedavi sayfası: TMS Tedavisi