Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 04.12.2025
Ankara TMS Doktoru: Başkent’te Doğru Uzman Bulma Rehberi
TMS için hekim ararken en önemli iki soru, tedavinin sizin durumunuz için kanıta dayanan bir alan olup olmadığı ve değerlendirmeyi kimin yapacağıdır. Bu rehber hekim ya da merkez sıralamaz, Ankara'daki merkezleri değerlendirmez; her merkeze sorulabilecek tarafsız ölçütleri verir: yönlendirme, tarama, uygulayıcı eğitimi, cihaz ve izin bilgisi ve yanıtın nasıl ölçüleceği.
TMS için hangi hekime başvurulur?
TMS'yi hangi uzmanlık dalının uygulaması gerektiği konusunda yayımlanmış net bir kural bulunmuyor; bunu başvuracağınız merkeze sormanız gerekir. Oxford Health NHS Vakfı'nın 2026 tarihli broşürüne göre o hizmet rTMS'yi yalnızca tedaviye dirençli depresyon (iki kutuplu depresyon dahil) ve kaygı için, antidepresanlara ve konuşma tedavisine yanıt vermemiş kişilerde ve psikiyatrist yönlendirmesiyle kullanır.
Bu bir hizmetin modelidir ve her yerde aynı olması gerekmez. Cohen ve arkadaşlarının 2022 tarihli makalesine göre ABD'deki ilk izin de daha önce antidepresanlara yanıt vermemiş yetişkinler içindi. Hekimin deneyim yılının ya da vaka sayısının TMS sonucunu nasıl etkilediğine dair net bir veri bulunmadığı için bu sayfa hiçbir hekimi ya da merkezi diğerinden üstün göstermez. Sorulabilecekler, hekimin hangi alanda uzman olduğu, TMS eğitimini nerede aldığı ve endikasyonu belirleyen kişi ile bobini uygulayan kişinin aynı olup olmadığıdır; farklıysa hangisinin sorumlu olduğu da sorulabilir.
İlk değerlendirmede nelere bakılmalı?
İyi bir ilk değerlendirme, TMS'nin hangi durum için düşünüldüğünü, önceki tedavilere yanıtı ve uygunluğu belirleyen sağlık bilgilerini kapsar. Cleveland Clinic ile Oxford broşürüne göre şu başlıklar konuşulmalıdır:
- Hangi durum için ve daha önce hangi tedaviler denendi?
- Epilepsi ya da geçirilmiş nöbet. Cleveland Clinic bu durumda ya da nöbet eşiğini düşüren ilaçlar kullanılıyorsa hekimin ilaçları değiştirebileceğini ya da başka bir tedavi önerebileceğini yazar.
- Başta veya boyunda metal ya da elektronik implant, kalp pili ya da defibrilatör.
- Alkol kullanımı, uykusuzluk ve beyin hasarı. Oxford broşürü bunların nöbet riskini artırabileceğini belirtir.
- Beklenen yarar ve risklerin hangi kanıta dayandığı.
Değerlendirme sonunda TMS'nin uygun olmadığı anlaşılırsa, başka bir seçeneğin anlatılması beklenebilir.
Hekime ve merkeze hangi sorular sorulabilir?
Aşağıdaki sorular her merkeze aynı biçimde yöneltilebilir ve yanıtlar yazılı alınırsa karşılaştırılabilir:
| Soru | Neden sorulur |
|---|---|
| Hangi cihaz kullanılıyor ve hangi hastalık için izinli? | FDA izinleri cihaz ve hastalık bazındadır (Cohen ve ark.). Türkiye'deki kayıt durumunu merkeze sorun. |
| Benim durumum izinli alanlardan biri mi? | Başlıca izinli alanlar depresyon, OKB, aurası olan migren ve sigarayı bırakmadır. Alzheimer başvurusu 2019'da reddedilmiştir. |
| Uygulayan kişi nasıl eğitildi? | IFCN uzman kılavuzu (Rossi ve ark., 2021) uygulayıcılar için asgari eğitim koşulları belirler. |
| Yanıt nasıl ve ne zaman ölçülecek? | Merkezin hangi ölçeği kullanacağı ve ne zaman değerlendireceği sorulabilir. Cleveland Clinic sayfası yalnızca depresyonu ya da OKB'si olan birçok kişinin düzelme fark ettiğini yazar. |
| Planlanan program nedir ve neye göre belirlendi? | Cleveland Clinic tipik programı haftada 5 gün, 4 ila 6 hafta olarak verir; depresyonda bu çoğu kez yaklaşık 30 ila 36 seanstır ve değişebilir. Önerilen program bundan farklıysa gerekçesi sorulabilir. |
| Bir başarı oranı söyleniyorsa dayanağı nedir? | Cleveland Clinic sayfası yüzde olarak başarı oranı vermez. Yüzde söyleniyorsa hangi çalışmadan, hangi hastalıkta ve hangi karşılaştırmayla elde edildiği sorulabilir. |
| Seans sırasında nöbet olursa ne yapılır? | Cleveland Clinic nöbeti en ciddi yan etki olarak tanımlar ve çok nadir olduğunu yazar; merkezin bir planı olması beklenir. |
Hangi söylemler dikkatle sorgulanmalı?
Kaynaklarla bağdaşmayan söylemler, bir merkezin bilgisini sorgulamak için ipucu verir. Dikkat çeken ifadeler şunlardır:
- "FDA onaylı" denip hastalığın belirtilmemesi. İzin hastalık bazındadır ve cihazlara "onay" yerine genellikle "clearance" (izin) verilir.
- Alzheimer ya da Parkinson hastalığı için izinli ya da kanıtlanmış bir tedavi olarak sunulması. Alzheimer başvurusu 2019'da reddedilmiş, Parkinson hastalığı ise Cleveland Clinic tarafından araştırılan bir durum olarak sayılmıştır.
- Cihazın CE işaretinin yarar kanıtı gibi gösterilmesi. Üretici BrainsWay'in sayfası CE işaretinin Alzheimer ve Parkinson dahil geniş bir listeyi kapsadığını söyler ama bu kullanımların hangi kanıta dayandığını belirtmez.
- Her hastalık için TMS'nin denenebileceğinin söylenmesi. Di Passa ve arkadaşlarının derlemesine göre derin TMS çalışmalarında dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB), travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve şizofreni için sonuçlar birbirinden farklı, diğer durumlarda sınırlı ya da karışıktır. Cleveland Clinic bipolar bozukluğu, TSSB'yi ve şizofreniyi araştırılan, izin verilmemiş durumlar olarak sayar.
- Yan etkisi olmadığının söylenmesi. Cleveland Clinic baş ağrısı, kafa derisinde rahatsızlık ve hafif yüz seğirmesini sık yan etkiler olarak sayar.
- Başlamadan önce metal, implant ve nöbet öyküsü sorgulanmaması.
Tedavi başladıktan sonra ekibe ulaşabilmek neden önemlidir?
Seanslar haftalara yayıldığı için yan etki ya da sağlık durumunda değişiklik olduğunda ulaşılabilecek bir ekip gerekir. Seans dışında geçirilen bir nöbette önce acil sağlık hizmeti aranmalı, sonra ekibe haber verilmelidir. Basit ağrı kesicilerle geçmeyen ya da giderek artan baş ağrısı ve ruh halinde belirgin kötüleşme de bildirilmesi gereken durumlardır. Oxford broşürü baş ağrısının genellikle basit ağrı kesicilerle geçtiğini ve seanslar ilerledikçe azaldığını yazar. Di Passa ve arkadaşlarının 2024 derlemesi derin TMS çalışmalarında nadir ciddi olaylar arasında nöbetleri ve intihar düşüncesi ya da girişimini sayar; kendine zarar verme düşüncesi olan biri bir sonraki seansı beklemeden hekime ya da acil servise başvurmalıdır. Seansın akışı ve hazırlık bilgileri için Ankara'da TMS seansını anlatan yazı, risklerin ayrıntısı için TMS'nin güvenlik verilerini anlatan yazı var.
Hangi hastalıkta izin bulunduğunu gösteren özet TMS tedavisi sayfasında, hastalık bazında kanıtın gücü ise TMS tedavisi Ankara yazısında bulunur.
Kaynaklar
- Oxford Health NHS Foundation Trust: rTMS patient information leaflet (v7.0, 2026)
- Cleveland Clinic: Transcranial Magnetic Stimulation (TMS)
- Cohen ve ark.: A visual and narrative timeline of US FDA milestones for Transcranial Magnetic Stimulation (TMS) devices, Brain Stimulation 2022
- Rossi ve ark.: Safety and recommendations for TMS use in healthy subjects and patient populations (IFCN uzman kılavuzu), Clinical Neurophysiology 2021
- BrainsWay (cihaz üreticisi, ticari kaynak): What Mental Health Conditions Is Deep TMS FDA-Cleared To Treat?
- Di Passa ve ark.: Clinical efficacy of deep transcranial magnetic stimulation (dTMS) in psychiatric and cognitive disorders: A systematic review, Journal of Psychiatric Research 2024
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez. Durumunuza özel değerlendirme için hekiminize başvurun.
Doç. Dr. Mehmet Sorar
Beyin ve sinir cerrahisi uzmanı. 1997'de Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu; 2004'te uzmanlık, 2019'da doçentlik unvanını aldı. Özgeçmiş
İlgili tedavi sayfası: TMS Tedavisi