Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 06.12.2025
Difüzyonel Yama Tam Olarak Nedir? Ameliyatsız Fıtık Tedavisinde Araştırılan Bir Yöntem
Difüzyonel yama (ArtCure), cilde yapıştırılan (transdermal), bitkisel yağ karışımı içeren bir yamadır; iğne, kesi veya anestezi içermez. Patent belgesine göre jel, gözenekli bir iç katmandan vücut ısısıyla cilde bırakılır. Yağların fıtığı küçülttüğü fikri önerilmiş bir mekanizmadır ve insanda ölçülmemiştir. Çıkar beyanı: Doç. Dr. Mehmet Sorar, bu yamanın ABD patentlerinde buluş sahipleri arasında yer almaktadır.
Difüzyonel yama ile ameliyatla yerleştirilen fıtık yamaları aynı şey mi?
Hayır, bunlar farklı ürünlerdir. Fıtık onarımında ameliyat sırasında yerleştirilen cerrahi ağ yamalarıyla (mesh) karıştırılmamalıdır; difüzyonel yama cilde yapıştırılır, ameliyatla yerleştirilmez.
Burada anlatılan ürün yalnızca omurgadaki disk fıtığı, yani bel ve boyun fıtığı için araştırılmıştır.
Yamanın yapısı nasıl tarif ediliyor?
Patent kayıtları yamayı, fıtığın üzerindeki cilde yapışan bir tıbbi cihaz olarak tarif eder. 2019'da verilen ABD patentine göre yamada gözenekli bir mikrolif kılıf, su içermeyen bir yağ jeli, sızdırmaz bir dış katman ve yapışkan bir bant vardır; jel oda sıcaklığında yarı katıdır ve vücut ısısıyla iç katmandan salınır.
Patent başvuranın kendi tarifidir ve verilmesi ürünün işe yaradığını ya da güvenli olduğunu göstermez. Aynı patent mıknatıslı bantlı bir çeşidi de istemler arasında sayar ve mıknatıslarla ilgili klinik çalışmaların yetersiz olduğunu kendisi belirtir.
İçinde hangi yağlar var, formül her yerde aynı mı?
Makaleler ve patentler farklı içerik listeleri verir, bu yüzden formülün her yerde aynı olduğu söylenemez. Aşağıdaki tablo bu belgelerin tarif ettiği içerikleri karşılaştırır.
| Belge | Yağlar | Jelin yapısı |
|---|---|---|
| 2017, 2022 ve 2025 makaleleri | Kekik, limon, çörek otu, biberiye, papatya, defne | Dekstrin palmitat ve sıvı parafinden jel |
| 2019 tarihli ABD patentinin istemi | On yağ: kekik yerine origanum, ayrıca çörek otu, defne, papatya, Mekke balsamı, storaks, zeytin, limon, biberiye, üzüm çekirdeği | Su içermeyen yağ jeli, gözenekli kılıf |
| Patentin anlattığı eski 2011 formülü | Belirtilmemiş | Su ve birkaç emülgatör içeriyordu |
Patent, yeni sürümün suyu ve bazı emülgatörleri çıkarmasının etkiyi hızlandırdığını ve cilt tahrişini azalttığını söyler. Bunlar başvuranın iddialarıdır ve veriyle desteklenmemiştir. Bugün satılan formülün hangisi olduğu bu belgelerden anlaşılmıyor; bunu yamayı sunan kurumdan öğrenmeniz gerekir. Çalışmalardaki yamanın kaynağı da farklı anlatılır: 2025 makalesi yamanın ArtCure (Ankara) tarafından üretildiğini yazar, 2017 ve 2022 makaleleri yamanın kimden sağlandığını belirtmez.
Bitkisel olması güvenli olduğu anlamına gelmez. Amerikan Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleyici Sağlık Merkezi'ne (NCCIH) göre doğal ürünlerin de yan etkileri olabilir ve ilaçlarla etkileşebilir. Cilde sürülen ürünlere genel bakış için bel fıtığında krem, jel ve takviyeler sayfasına bakabilirsiniz.
Karşılaştırma yaması neyden yapılmıştı?
2017 çalışmasındaki plasebo yama, gerçek yamayla görünüş ve boyut olarak aynıydı ve aynı jel tabanını kullanıyordu; yağların sıvı bileşenlerinin yerine gliserin konmuştu. 2022 çalışmasında da gerçek ve plasebo yama aynı biçimde 24 saat bantla yerinde kaldı.
2017'de değerlendirmeyi yapan hekim ve hemşireler tedaviyi bilmiyordu; hastaların körlenip körlenmediği açık yazılmamıştır. 2022 çalışması ise çift kör olarak tarif edilir. Bu tasarım yağların etkisini jel tabanından ayırmayı amaçlar. Ancak 2017'de plasebo yama grubunda da iyileşme ve iki kabarcıklı cilt reaksiyonu bildirilmiştir; bu nedenle gözlenen değişimlerin ve reaksiyonların hepsi yağlara bağlanamaz. Sonuçların ayrıntısı için bel fıtığı çalışmalarını anlatan sayfaya bakabilirsiniz.
Yağların etkisi nasıl açıklanıyor?
Etki, makalelerde ve patentte önerilen bir mekanizma olarak anlatılır, ölçülmüş bir bulgu olarak değil. Önerilen zincir şöyledir:
- Düşük yoğunluklu yağlar diskin hasarlı dış halkasından içeri geçer.
- Diskin iç ozmolaritesi (sıvı yoğunluğu) düşer; 2022 makalesi bunu 150 ile 200 mOsm olarak verir ve etkiyi yağlardaki terpen ve terpenoidlere bağlar.
- Su diskten çıkar, fıtık küçülür ve sinir kökü üzerindeki baskı azalır.
Patent, beklenen sonucun fıtığın ortadan kalkması değil belirtilerin hafiflemesi olduğunu yazar. İlk saatlerde diskin hacminde ve ağrıda geçici bir artış öngörür; yağların yaklaşık 8 saat sonra fıtığa ulaşacağını, belirtilerde ortalama 16 saat sonra rahatlama olacağını (istemlerde 15 ile 18 saat) ve yağın yaklaşık 24 saatte vücuttan temizleneceğini öngörür; bunlar da veri verilmeden yazılmış başvuran ifadeleridir. Patent ayrıca farmakolojik, bağışıklıkla ilgili veya metabolik bir reaksiyonun olamayacağını öne sürer; oysa 2025 serisinde alerjik cilt reaksiyonları bildirilmiştir.
2025 makalesi, kekik yağının zar geçirgenliğini artırıp diskin doğal küçülmesini hızlandırabileceği şeklinde denenmemiş bir fikir ekler. 2017 yazarları ilk saatlerdeki geçici ağrı artışını yağların diske girip hacmini artırmasına bağlar; bu da onların hipotezidir.
Zincirin disk içindeki halkaları için görüntüleme, doku veya biyokimyasal ölçüm hiçbir yayında bildirilmemiştir; yağların cildi geçip diske nasıl ulaştığı da ölçümle gösterilmeden varsayılır. 2022 ve 2025 makaleleri izlemde MR çekilmediğini belirtir, 2017 makalesi görüntülemeyle kanıtı eksiklik olarak sayar. Fıtığın kendiliğinden küçülmesi (disk rezorpsiyonu) ayrı bir konudur ve bel fıtığının küçülüp küçülmediğini anlatan sayfada ele alınır.
Ürünün onay ve öneri durumu nedir?
Ürünün onay, sertifika veya kayıt belgesini gösteren bir kayda ulaşılamadı; bu yüzden ürün için onaylı veya kılavuzca önerilen denemez. Bu belgeyi yamayı sunan kurumdan isteyebilirsiniz. Patentler ürüne tıbbi cihaz der, ama bu başvuranın kendi ifadesidir.
Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 2023 bel ağrısı kılavuzunu yöneten kişinin yorumu, «topikal kombinasyon transdermal difüzyonel yama»yı öneri verilmeyen 12 uygulama arasında sayar. Yazı ArtCure adını anmaz, bu yüzden aynı ürün olduğu oradan doğrulanamaz. Kılavuz ayrıca toplum ve birinci basamakta kronik primer bel ağrısı olan yetişkinleri kapsar; yama çalışmaları ise MR'da fıtığı olan ve sinir kökü belirtileri bulunan kişilerle yapılmıştır, bu yüzden öneri verilmemesi yama çalışmalarına birebir uymaz. Kanıtın genel görünümü için difüzyonel yama tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
İçerikle ilgili hangi durumlarda hekime danışılmalı?
Atopik cilt hastalığı 2017 ve 2022 çalışmalarında, astım ise 2022 çalışmasında dışlama ölçütüydü. Yamada bitkisel yağ bulunduğundan bu öykülerde güvenlik bilinmez ve muayenede belirtilmelidir. Çalışmalarda cilt reaksiyonları bildirildi: 2017'de plasebo yama grubundaki iki kişide kabarcıklar, 2025'te 270 kişiden ikisinde yama çıkarıldıktan sonra alerjik cilt reaksiyonu görüldü ve ikisi de topikal ilaçla tedavi edildi.
2017 çalışmasının yazarları yamanın kanal darlığı, mekanik instabilite (omurga kararsızlığı), kalsifikasyon (fıtıkta kireçlenme), lateral reses darlığı (sinir kökü geçidinin daralması), ileri motor kayıp (belirgin kas gücü kaybı) veya idrar-dışkı kontrolünde bozulma bulunan kişilerde kullanılmamasını önerir. Aynı yazarlar yamayı, MR'da protrüzyon veya ekstrüzyon (disk dokusunun taşmasının iki derecesi) görülen, ortada (santral) ya da arka yanda (posterolateral) yerleşimli disklerin yol açtığı siyatik için kullanılabilir bulur ve makalelerinde yamanın ameliyatsız bakım için bir seçenek olabileceğini söyler. Yukarıdaki durumlardan biri biliniyorsa yama düşünülmeden önce hekimle konuşulmalıdır. İdrar veya dışkı kontrolünün yeni bozulması, makat ve genital bölgede uyuşma ya da bacaklarda güçsüzlük ise randevu beklemeyi gerektirmez: Amerikan Nörolojik Cerrahlar Birliği'ne (AANS) göre bunlar kauda ekina sendromunun (omurga kanalının alt ucundaki sinir demetinin sıkışması) belirtileri olabilir ve hemen tıbbi değerlendirme gerektirir.
Kaynaklar
- US10406192B2, Artcure difüzyonel yama patenti (Google Patents)
- Artcure difüzyonel yama ile bel fıtığı çalışması, Turkish Journal of Medical Sciences, 2017 (tam metin)
- Artcure transdermal difüzyonel yama ile boyun fıtığı çalışması, Medicine Science, 2022
- Artcure difüzyonel yama ile bel fıtığında orta ve uzun dönem sonuçlar, BMC Musculoskeletal Disorders, 2025
- DSÖ kronik bel ağrısı kılavuzu üzerine yorum, Global Health Research and Policy, 2025
- NCCIH, Bel ağrısı ve tamamlayıcı yaklaşımlar
- Amerikan Nörolojik Cerrahlar Birliği (AANS), Kauda ekina sendromu
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez. Durumunuza özel değerlendirme için hekiminize başvurun.
Doç. Dr. Mehmet Sorar
Beyin ve sinir cerrahisi uzmanı. 1997'de Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu; 2004'te uzmanlık, 2019'da doçentlik unvanını aldı. Özgeçmiş