Yazar: Doç. Dr. Mehmet Sorar | Yayın: 06.12.2025
Difüzyonel Yama Tedavisinde Sizi Neler Bekliyor?
Çalışmalara göre difüzyonel yamadan sonraki ilk 24 saat sırtüstü yatak istirahatiyle geçer. 2017 çalışmasının yazarları yaklaşık 8. saatten 24. saate kadar ağrının geçici olarak artabileceğini, sonra hafiflemesinin beklendiğini yazar. Yama cilde yapıştırılan (transdermal), bitkisel yağ karışımı içeren bir üründür; iğne, kesi veya anestezi içermez. Çıkar beyanı: Doç. Dr. Mehmet Sorar, bu yamanın ABD patentlerinde buluş sahipleri arasında yer almaktadır.
Aşağıdaki bilgiler hasta anlatılarına değil, yayımlanmış çalışmaların bildirdiklerine dayanır. Yamanın genel tanıtımı ve kanıtın durumu için difüzyonel yama tedavisi sayfasına bakabilirsiniz.
Uygulama günü nasıl geçer?
Çalışmalarda uygulama günü, yamanın cilde yapıştırılması ve ardından izlem ve istirahatten oluşur. Disk seviyesi cilde işaretlenir, yama işaretin üzerine konur ve bantla sabitlenir; adımların ayrıntısı yamanın nasıl uygulandığını anlatan sayfadadır.
2022 çalışmasında hastalar ilk saatlerde alerjik reaksiyon açısından, 2025 çalışmasında da genel olarak izlendi. 2017 çalışmasında hastalar 24 saat hastanede kaldı. Uygulamanın kaç dakika sürdüğü veya yapıştırma sırasında nasıl bir his oluştuğu çalışmalarda anlatılmamıştır.
İlk 24 saatte neler beklenir?
İlk 24 saatte beklenen şey yatak istirahati ve geçici bir ağrı artışı olasılığıdır. 2017 çalışmasında hastalar sırtüstü yattı ve saatte en fazla üç kez ayağa kalkabildi; 2022 ve 2025 çalışmalarında temel ihtiyaçlar dışında sırtüstü yatak istirahati önerildi ve ağrı kesici ile iltihap giderici ilaçlardan (NSAİİ), kas gevşeticilerden, sıcak veya soğuk uygulamadan kaçınılması istendi. Bu kısıtlamalar araştırma protokolüne aittir, kendi ilacınızı hekiminize sormadan bırakmayın.
2017 yazarları hastaları ağrı artışı konusunda önceden uyardıklarını, bunu yağların diske girip hacmini artırmasına bağladıklarını ve belirtilerin bundan sonra genellikle hafiflemeye başladığını yazar. Bu bir beklenti ve hipotezdir; ağrı artışı çalışmada ölçülmemiştir. Genel bel ağrısı bilgi sayfaları ise uzun süre yatmamayı öğütler: İngiliz Ulusal Sağlık Hizmeti'ne (NHS) göre uzun süre oturmamak veya yatmamak, hareket etmek iyileşmeyi hızlandırabilir. Yama protokollerindeki istirahat 24 saatle sınırlıdır ve protokolün bir parçasıdır.
Yama çıkarıldıktan sonra ilk haftalarda ne bildirildi?
Çalışmalar grup ortalamalarını veya ortancalarını bildirir; bunlar herkesin aynı hızda düzeleceğini göstermez. Aşağıdaki tabloda yama ve plasebo yama gruplarındaki ölçümler görülür; farklı ölçeklerin satırları birbiriyle kıyaslanmamalıdır.
| Çalışma ve ölçek | Başlangıç | İlk kontrol | Son kontrol |
|---|---|---|---|
| Bel 2017, ODI (yama grubu) | 59,2 | 44,8 (3. gün) | 33,4 (1. ay) |
| Bel 2017, ODI (plasebo yama) | 61,8 | 52,2 (3. gün) | bildirilmedi |
| Bel 2025, ODI | 60,0 | 28,6 (1. ay) | 15,9 (ortalama 43,8 ay) |
| Boyun 2022, ağrı VAS (yama grubu) | 7,91 | 3,83 (4. hafta) | 5,50 (12. hafta) |
| Boyun 2022, ağrı VAS (plasebo yama) | 7,83 | 7,87 (4. hafta) | 8,16 (12. hafta) |
ODI (Oswestry Özürlülük İndeksi) günlük işlevi, VAS ağrıyı ölçer; puan düştükçe durum düzelmiştir. Boyun çalışmasında düzelme 4. haftada belirgindi, 12. haftada kısmen geri çekildi; Boyun Ağrısı ve Özürlülük Ölçeği yama grubunda 31,45'ten 17,08'e düşüp 12. haftada 21,20'ye çıktı, plasebo grubunda 28,41, 29,16 ve 29,91 oldu. Boyun çalışmasının izlemi 12 haftada bitti, sonrası bilinmiyor. 2017 çalışmasında yama grubunda Lasègue (düz bacak kaldırma) ve femoral germe testlerinin pozitifliği de 3. günde ve 1. ayda azaldı; bu testler için 1. ay plasebo verisi yoktur. 2017 çalışmasında plasebo yama alanlarda da 3. günde düzelme görüldü; 2025 serisinde kontrol grubu yoktur. NHS'ye göre siyatik genellikle birkaç hafta ile birkaç ay içinde düzelir ama daha uzun da sürebilir; bu nedenle kontrol grubu olmayan 2025 serisinde düzelmenin ne kadarının yamaya bağlı olduğu ayrılamaz.
Düzelme olmazsa süreç nasıl ilerledi?
Düzelmeyen kişilerde süreç ameliyat kararına doğru ilerleyebilir. 2025 serisinde 270 kişiden 19'u (%7,0), yamadan ortalama 14,1 ay sonra (3 ile 34 ay arası) belirtileri nedeniyle ameliyat edildi; hepsinde son MR'da aynı seviyede yeniden fıtık görüldü. Aynı seride son kontrolde ODI ortalaması 15,9, standart sapması 20,5 idi; bu geniş dağılım, kişiler arasında büyük fark olduğunu ve bazı kişilerde belirtilerin sürdüğünü düşündürür.
Çalışmalarda yamadan sonra rutin kontrol MR'ı çekilmedi: 2022 çalışmasında bazı hastalar MR çektiremediği için, 2025 serisinde belirtiler düzelince sigortalı MR artık yapılamadığı için. Bu yüzden fıtığın küçülüp küçülmediği bilinmiyor. Yeterli düzelme olmadığında ameliyatsız tedavi işe yaramazsa neler yapılabileceğini ve bel fıtığının ne zaman ameliyat gerektirdiğini anlatan sayfalara bakabilirsiniz.
İşe ve günlük yaşama ne zaman dönülür?
Yamadan sonra işe, araç kullanmaya, spora ve günlük aktivitelere dönüş için yayımlanmış net bir süre bulunmuyor. Yanıt işinize, fıtığın yerine ve belirtilerinizin durumuna bağlıdır; bunu muayenede sormanız gerekir.
Bel fıtığıyla ilgili genel bilgi için bel fıtığında işe dönüş sayfası yardımcı olur; o sayfa yamaya özgü değildir.
Ağrı artarsa veya yeni belirti çıkarsa ne yapılmalı?
Cilt reaksiyonu veya yeni bir belirti için yamayı uygulayan sağlık ekibine başvurmak, alarm belirtilerinde ise acil servise gitmek gerekir. Cilt reaksiyonları bildirilmiştir: 2017'de plasebo yama grubunda iki kişide kabarcıklar, 2025'te 270 kişiden ikisinde yama çıkarıldıktan sonra alerjik cilt reaksiyonu görülmüş ve topikal ilaçla tedavi edilmiştir. 2022 çalışması dermatit benzeri reaksiyonlar bildirir.
NHS'ye göre siyatiğin iki tarafta birden olması, iki bacakta şiddetli veya artan güçsüzlük ya da uyuşma, makat veya genital çevresinde uyuşma, idrarı başlatamama ya da tutamama ve dışkıyı tutamama acil servise başvuru nedenidir. Beklenen geçici ağrı artışı bu belirtileri açıklamaz; bunlarda yamanın sonucu beklenmez.
Kaynaklar
- Artcure difüzyonel yama ile bel fıtığı çalışması, Turkish Journal of Medical Sciences, 2017 (tam metin)
- Artcure transdermal difüzyonel yama ile boyun fıtığı çalışması, Medicine Science, 2022
- Artcure difüzyonel yama ile bel fıtığında orta ve uzun dönem sonuçlar, BMC Musculoskeletal Disorders, 2025
- NHS, Sciatica (siyatik) sayfası
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez. Durumunuza özel değerlendirme için hekiminize başvurun.
Doç. Dr. Mehmet Sorar
Beyin ve sinir cerrahisi uzmanı. 1997'de Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu; 2004'te uzmanlık, 2019'da doçentlik unvanını aldı. Özgeçmiş